Σαν σήμερα, στις 17 Ιανουαρίου 2018, η δολοφονία του Βασίλη Στεφανάκου στη Λεωφόρο Αθηνών σφράγισε το τέλος μιας από τις πιο σύνθετες προσωπικότητες που γνώρισε ποτέ ο ελληνικός υπόκοσμος. Αν και για την ΕΛ.ΑΣ. ήταν ο αδιαμφισβήτητος «capo dei capi» της Greek Mafia, ο άνθρωπος που κινούσε τα νήματα στον υπόκοσμο, ο ίδιος φρόντιζε να καλλιεργεί ένα προφίλ που απείχε παρασάγγας από το στερεότυπο του κλασικού ποινικού.
Η πορεία του ήταν μια διαρκής άνοδος μέσα στη νύχτα, ξεκινώντας από τις μάντρες αυτοκινήτων και φτάνοντας σταδιακά στα νυχτερινά μαγαζιά, τις καφετέριες και το εμπόριο καυσίμων. Παρά την ισχύ που απέκτησε, για όσους τον γνώριζαν στο Χαϊδάρι ή στη γενέτειρά του, τη Μάνη, ήταν απλώς ο Βασίλης: ένας άνθρωπος λαϊκός, ντόμπρος και εκρηκτικός, με αυθεντική αγάπη για το τσίπουρο, τις γυναίκες και – πάνω απ’ όλα – τα παιδιά του.
Ο Στεφανάκος υπήρξε ένας βαθιά φιλοσοφημένος άνθρωπος, ένας «διανοούμενος του υποκόσμου» που χρησιμοποιούσε τον λόγο με την ίδια δεινότητα που άλλοι χρησιμοποιούσαν τα όπλα. Κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του, αλλά και μετά, υπήρξε εξαιρετικά δραστήριος πνευματικά: αρθρογραφούσε συστηματικά, διατηρούσε προσωπικό ιστολόιο και έδινε συνεντεύξεις που συζητήθηκαν για τον κυνισμό αλλά και την αναλυτική τους σκέψη.
Το κύριο χαρακτηριστικό του ήταν η σκληρή κριτική στο πολιτικό σύστημα και τους θεσμούς. Δηλώνοντας πολιτικά αριστερός και αντισυστημικός, κατήγγειλε συχνά την υποκρισία της κρατικής εξουσίας, υποστηρίζοντας ότι η «νόμιμη» βία του κράτους είναι συχνά πιο ανήθικη από την παρανομία. Οι τοποθετήσεις του για τη δικαιοσύνη, τις συνθήκες κράτησης και την κοινωνική ανισότητα τον καθιστούσαν μια ιδιότυπη φωνή των φυλακών.
Παρά τη σύνδεσή του με εμβληματικές ενέργειες, όπως η απόδραση Παλαιοκώστα – Ριζάι, ο Στεφανάκος γοήτευε με τις αναφορές του στον Νίτσε και την κλασική λογοτεχνία. Η φράση του «τη ζωή τη ζεις όπου τη βρίσκεις» αντικατόπτριζε τη δική του υπαρξιακή θεώρηση: μια πλήρη αποδοχή των επιλογών του.
Ακόμα και σήμερα, οκτώ χρόνια μετά την εκτέλεσή του (2026) με 29 σφαίρες, ο Βασίλης Στεφανάκος παραμένει μια φιγούρα γεμάτη αντιφάσεις. Ήταν ο άνθρωπος που μπορούσε να συζητά για ώρες για τον Μαρξ και τον Καζαντζάκη, την ίδια στιγμή που το όνομά του βρισκόταν στην κορυφή των διαγραμμάτων της κρατικής ασφάλειας, αποδεικνύοντας ότι η πνευματική καλλιέργεια και η σκληρή πραγματικότητα της νύχτας συνυπήρξαν στο πρόσωπό του μέχρι το τέλος.
