Στην Ελλάδα μπορεί να δουλεύεις μια ολόκληρη ζωή για να αποκτήσεις ένα κομμάτι γης, να το πληρώνεις, να το δηλώνεις στην Εφορία, να το αφήνεις στα παιδιά σου ως περιουσία και ξαφνικά να ανακαλύπτεις ότι οι κανόνες του παιχνιδιού αλλάζουν.
Και μαζί τους μπορεί να αλλάξει και η αξία όσων απέκτησες με κόπο.
Αυτό είναι το μεγάλο ζήτημα πίσω από τα νέα πολεοδομικά σχέδια που ετοιμάζονται να μπουν σε δημόσια διαβούλευση. Μια υπόθεση που δεν αφορά μόνο μηχανικούς, κατασκευαστές και μεγάλους επενδυτές. Αφορά χιλιάδες απλούς ανθρώπους που έχουν ένα οικόπεδο, ένα χωράφι, μια πατρική περιουσία στο χωριό.
Η αρχή γίνεται από οκτώ δήμους της Αττικής και τη Μύκονο, με τη Σαντορίνη να ακολουθεί. Και οι αλλαγές που προτείνονται μόνο ασήμαντες δεν είναι.
Στη Μύκονο, για παράδειγμα, η ελάχιστη απαιτούμενη έκταση για κατοικία προτείνεται να αυξηθεί από τα 4 στα 8 στρέμματα. Για τουριστικές εγκαταστάσεις, από τα 10 στα 30 στρέμματα.
Στη Σαντορίνη, ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η πρόταση να περιοριστούν οι ζώνες τουριστικής ανάπτυξης από περίπου 60% του νησιού σε μόλις 6,8%.
Με απλά ελληνικά; Εκτάσεις που μέχρι χθες είχαν συγκεκριμένες δυνατότητες αξιοποίησης, αύριο ενδέχεται να έχουν πολύ λιγότερες.
Και εδώ αρχίζουν τα πραγματικά δύσκολα.
Γιατί άλλο πράγμα είναι να μπαίνουν κανόνες ώστε να σταματήσει η ανεξέλεγκτη δόμηση και άλλο να βρίσκεται ο μικροϊδιοκτήτης μπροστά σε μια πραγματικότητα που ανατρέπει τον οικογενειακό του προγραμματισμό.
Ιδιαίτερα στα χωριά με λιγότερους από 2.000 κατοίκους, όπου τα νέα όρια των οικισμών μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικά.
Σκεφτείτε έναν άνθρωπο που κληρονόμησε ένα οικόπεδο 500 ή 2.000 τετραγωνικών μέτρων. Μια περιουσία που η οικογένειά του θεωρούσε επί δεκαετίες ότι βρίσκεται μέσα στον οικισμό. Που ενδεχομένως σχεδίαζε να χτίσει εκεί ένα σπίτι.
Αν με τη νέα οριοθέτηση βρεθεί εκτός οικισμού, η δυνατότητα δόμησης μπορεί να περιοριστεί δραματικά.
Και τότε ποιος θα εξηγήσει στον ιδιοκτήτη ότι αυτό που θεωρούσε περιουσία ζωής μπορεί να χάσει ένα σημαντικό μέρος της αξίας του;
Το ακόμη πιο εξοργιστικό είναι ότι η ίδια η Πολιτεία δεν έχει ξεκαθαρίσει όλα τα βασικά ζητήματα. Η αναγνώριση του οδικού δικτύου παραμένει σε εκκρεμότητα, με τις εκτιμήσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος να αναφέρουν ότι μόλις το 5% των δρόμων της χώρας είναι σήμερα αναγνωρισμένο.
Δηλαδή συζητάμε για το πού θα επιτρέπεται να χτίζει ο πολίτης, ενώ το κράτος δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη τη θεσμική αναγνώριση των δρόμων που επηρεάζουν αυτό ακριβώς το δικαίωμα!
Και σαν να μην έφτανε αυτό, το τεράστιο πρόγραμμα πολεοδομικού σχεδιασμού, με εκατοντάδες συμβάσεις και προϋπολογισμό εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, βρίσκεται αντιμέτωπο με καθυστερήσεις, διορθώσεις μελετών και μια διαδικασία έντεκα σταδίων μέχρι την τελική έγκριση.
Να ξεκαθαρίσουμε κάτι.
Η Ελλάδα χρειάζεται πολεοδομική τάξη. Χρειάζεται προστασία του περιβάλλοντος. Χρειάζεται να σταματήσει το ανεξέλεγκτο χτίσιμο, ιδιαίτερα σε νησιά που έχουν φτάσει στα όριά τους.
Κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί να διαφωνήσει με αυτό.
Αλλά η πολεοδομική τάξη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε οικονομική τιμωρία για ανθρώπους που δεν παρανόμησαν, δεν καταπάτησαν και δεν έκαναν τίποτα περισσότερο από το να εμπιστευτούν τους κανόνες που το ίδιο το κράτος είχε διαμορφώσει.
Και υπάρχει μια τελευταία λεπτομέρεια, καθόλου μικρή.
Οι προτεινόμενες αλλαγές δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Θα προηγηθούν διαβουλεύσεις, γνωμοδοτήσεις και εγκρίσεις. Επομένως, δεν σημαίνει ότι από αύριο χιλιάδες οικόπεδα χάνουν αυτομάτως την οικοδομησιμότητά τους.
Όμως το καμπανάκι έχει ήδη χτυπήσει.
Γιατί στην Ελλάδα του 2026 το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο πού θα επιτρέπεται να χτίζουμε.
Είναι αν ο πολίτης μπορεί επιτέλους να γνωρίζει με ασφάλεια τι πραγματικά αξίζει η περιουσία του και αν οι κανόνες που ισχύουν σήμερα θα εξακολουθούν να ισχύουν και αύριο.
Γιατί η περιουσία του Έλληνα δεν είναι ένας αριθμός πάνω σε έναν πολεοδομικό χάρτη.
Είναι κόπος, θυσίες, στερήσεις και πολλές φορές η μοναδική κληρονομιά που έχει να αφήσει στα παιδιά του.
Και αυτή δεν μπορεί να βρίσκεται μονίμως στον αέρα!
TSIPAS BLOG – ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ
