Μια κίνηση της τελευταίας στιγμής από την πλευρά της Τεχεράνης φαίνεται πως απέτρεψε μια ανεξέλεγκτη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, ανοίγοντας τελικά τον δρόμο για προσωρινή εκεχειρία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν.
Σύμφωνα με πληροφορίες από κύκλους που παρακολουθούσαν στενά τις επαφές, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έδωσε το καθοριστικό σήμα στους Ιρανούς διαπραγματευτές να κινηθούν προς συμβιβαστική λύση, σε μια εξαιρετικά κρίσιμη στιγμή όπου όλα έδειχναν πως η σύγκρουση μπορούσε να γενικευτεί από ώρα σε ώρα.
Η παρέμβαση αυτή ήρθε ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ συνέχιζε σε υψηλούς τόνους, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο συντριπτικού χτυπήματος. Πίσω όμως από τη σκληρή δημόσια ρητορική, εξελισσόταν ένα έντονο διπλωματικό παρασκήνιο, με συνεχείς επαφές, παρεμβάσεις τρίτων χωρών και αλλεπάλληλες διορθώσεις στους όρους μιας πιθανής συμφωνίας.
Σκηνικό πολεμικής ετοιμότητας
Τις τελευταίες ώρες πριν από την ανακοίνωση της εκεχειρίας, το κλίμα ήταν εξαιρετικά βαρύ. Στην Ουάσιγκτον και στο Πεντάγωνο εξετάζονταν σενάρια μαζικών πληγμάτων κατά ιρανικών στόχων, ενώ στην ευρύτερη περιοχή αμερικανικές δυνάμεις είχαν τεθεί σε αυξημένη ετοιμότητα.
Την ίδια ώρα, σύμμαχοι των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή προειδοποιούσαν για σφοδρή ιρανική αντίδραση, ενώ στο εσωτερικό του Ιράν η ανησυχία ήταν έκδηλη, με πολίτες να εγκαταλείπουν περιοχές υπό τον φόβο ευρείας στρατιωτικής επιχείρησης.
Το κλίμα της αβεβαιότητας αποτυπώνεται και σε μαρτυρίες αξιωματούχων, που περιέγραφαν την κατάσταση ως εξαιρετικά ρευστή και απρόβλεπτη.
Πυρετός επαφών στο παρασκήνιο
Παρά τη στρατιωτική κινητοποίηση, στο διπλωματικό πεδίο βρισκόταν σε εξέλιξη ένας πραγματικός μαραθώνιος. Η αρχική πρόταση από ιρανικής πλευράς φέρεται να απορρίφθηκε ως μη αποδεκτή, γεγονός που οδήγησε σε νέο κύκλο διαβουλεύσεων.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία είχαν διαμεσολαβητές από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία, που λειτούργησαν ως δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο πλευρές. Κεντρικό πρόσωπο στις επαφές ήταν και ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος φέρεται να ανέλαβε να γεφυρώσει αποστάσεις, ακόμη και στο εσωτερικό του ιρανικού μηχανισμού εξουσίας.
Όπως αναφέρουν πηγές με γνώση των συζητήσεων, τίποτα δεν μπορούσε να προχωρήσει χωρίς την τελική έγκριση της ανώτατης ηγεσίας του Ιράν. Το «ναι» που δόθηκε εκεί, αποδείχθηκε τελικά καθοριστικό.
Η στιγμή που κρίθηκαν όλα
Παρά τη διπλωματική πρόοδο, η ένταση δεν έπεσε ούτε στιγμή. Ο Τραμπ συνέχισε τις δημόσιες παρεμβάσεις με σκληρό ύφος, εντείνοντας την αίσθηση ότι το ενδεχόμενο πολεμικής σύγκρουσης παρέμενε στο τραπέζι μέχρι και την τελευταία στιγμή.
Στο παρασκήνιο, ωστόσο, οι επαφές συνεχίζονταν με τη συμμετοχή κορυφαίων παραγόντων της αμερικανικής διοίκησης, ενώ και το Ισραήλ παρακολουθούσε στενά κάθε βήμα, εκφράζοντας τις δικές του επιφυλάξεις και απαιτήσεις.
Μέχρι το μεσημέρι είχε ουσιαστικά διαμορφωθεί η βάση για μια εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων. Λίγο αργότερα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ προχώρησε στη δημοσιοποίηση των βασικών όρων, καλώντας δημόσια όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές να στηρίξουν τη συμφωνία.
Το τελικό “ναι” και η αναστολή των επιχειρήσεων
Παρά τις εισηγήσεις από πρόσωπα του περιβάλλοντός του να μην προχωρήσει, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε τελικά να δώσει το πράσινο φως, αφού προηγουμένως είχε λάβει διαβεβαιώσεις και από την ισραηλινή πλευρά για τήρηση της συμφωνημένης γραμμής.
Αμέσως μετά, δόθηκε εντολή στις αμερικανικές δυνάμεις να παγώσουν τις επιχειρησιακές κινήσεις που βρίσκονταν σε εξέλιξη. Από την Τεχεράνη, ο Αμπάς Αραγτσί ξεκαθάρισε ότι η ιρανική πλευρά θα σεβαστεί την εκεχειρία, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ υπό συγκεκριμένους όρους.
Μια συμφωνία με ανοιχτούς κινδύνους
Παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση, τίποτα δεν δείχνει οριστικά λυμένο. Η εύθραυστη ισορροπία που διαμορφώθηκε εξακολουθεί να δοκιμάζεται από τις διαφωνίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, την ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα και τις διαφορετικές επιδιώξεις των εμπλεκόμενων δυνάμεων.
Όλα πλέον στρέφονται στον επόμενο γύρο επαφών, που αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο Πακιστάν. Εκεί θα φανεί αν η παρούσα εκεχειρία μπορεί να αποτελέσει βάση για μια πιο σταθερή συμφωνία ή αν πρόκειται απλώς για μια προσωρινή ανάσα πριν από νέο κύκλο έντασης.
