Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν τελειώνει με ευχές, ανακοινώσεις και φωτογραφίες από διεθνείς συνόδους. Ούτε με τους Ευρωπαίους ηγέτες να επαναλαμβάνουν ότι θα στηρίζουν το Κίεβο «για όσο χρειαστεί», χωρίς να εξηγούν πάντοτε πώς ακριβώς φαντάζονται την επόμενη ημέρα.
Και κάπου εδώ μπαίνει ο Ντόναλντ Τραμπ. Με μια εντελώς διαφορετική αντίληψη από εκείνη που κυριαρχεί στις Βρυξέλλες.
Σύμφωνα με όσα αποδίδονται στη βρετανική Telegraph, ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να θεωρεί ότι ο συντομότερος δρόμος για να σταματήσει ο πόλεμος περνά μέσα από σκληρές πιέσεις προς την Ουκρανία και μια νέα συνεννόηση με τη Ρωσία.
Με απλά λόγια; Ο Τραμπ θέλει συμφωνία. Και φαίνεται διατεθειμένος να πιέσει τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αποδεχθεί επώδυνους συμβιβασμούς.
Το ερώτημα είναι εάν μιλάμε για πραγματική ειρήνη ή για μια συμφωνία στην οποία ο ισχυρότερος θα επιβάλει τους όρους του.
Γιατί η Ουκρανία είναι η χώρα που δέχθηκε τη ρωσική εισβολή. Και οποιαδήποτε διευθέτηση αγνοεί την κυριαρχία και την ασφάλειά της κινδυνεύει να δημιουργήσει την επόμενη κρίση αντί να λύσει τη σημερινή.
Από την άλλη, υπάρχει και μια πραγματικότητα που κανείς δεν μπορεί να προσπεράσει. Η Ρωσία δεν πρόκειται να εξαφανιστεί από τον χάρτη. Είναι πυρηνική δύναμη, διαθέτει τεράστιους ενεργειακούς πόρους και αποτελεί μόνιμο παράγοντα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Μπορείς να καταδικάζεις τις ενέργειές της. Μπορείς να επιβάλλεις κυρώσεις. Μπορείς να στηρίζεις στρατιωτικά την Ουκρανία.
Δεν μπορείς, όμως, να σχεδιάζεις το μέλλον της Ευρώπης σαν να μην υπάρχει η Μόσχα.
Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής.
Εδώ και χρόνια η Ευρώπη διαθέτει τεράστιους οικονομικούς πόρους για τη στήριξη του Κιέβου. Όμως το ερώτημα παραμένει: ποιο είναι το τελικό σχέδιο;
Να συνεχιστεί ο πόλεμος μέχρι να ηττηθεί ολοκληρωτικά η Ρωσία; Να επιστρέψουν όλα τα ουκρανικά εδάφη; Να υπάρξει κατάπαυση του πυρός; Ή να οδηγηθούν οι δύο πλευρές σε έναν δύσκολο συμβιβασμό;
Οι στόχοι αυτοί δεν είναι ίδιοι. Και δεν απαιτούν τις ίδιες πολιτικές αποφάσεις.
Η Ευρώπη οφείλει να ξεκαθαρίσει τι επιδιώκει, με ποια μέσα και με ποιο κόστος.
Γιατί τα χρήματα δεν είναι απεριόριστα. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες αντιμετωπίζουν ακρίβεια, οικονομική πίεση και αυξημένες ανάγκες. Και οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να ζητούν διαρκώς θυσίες χωρίς να παρουσιάζουν έναν πειστικό δρόμο προς την ειρήνη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η διακοπή της βοήθειας θα έφερνε αυτομάτως ειρήνη. Θα μπορούσε, αντίθετα, να αφήσει την Ουκρανία ακόμη πιο ευάλωτη.
Σημαίνει, όμως, ότι η στρατιωτική στήριξη πρέπει να συνοδεύεται από σοβαρή διπλωματική στρατηγική.
Η μεγάλη ανατροπή, πάντως, ήρθε από τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου έφεραν βαριά ήττα στους Ρεπουμπλικάνους, με τους Δημοκρατικούς να εξασφαλίζουν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας. Μια εξέλιξη που επιβεβαιώθηκε από το Associated Press και αλλάζει ουσιαστικά τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον.
Ο Τραμπ παραμένει πρόεδρος. Διατηρεί σημαντικές εξουσίες στην εξωτερική πολιτική. Δεν μπορεί, όμως, να αγνοήσει ένα Κογκρέσο που πλέον ελέγχεται από τους πολιτικούς του αντιπάλους.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Ρωσία.
Γιατί άλλο να επιθυμεί ο Αμερικανός πρόεδρος την άρση κυρώσεων και την αποκατάσταση των σχέσεων με τη Μόσχα και άλλο να μπορεί να το πραγματοποιήσει. Ορισμένες κυρώσεις προβλέπονται από τη νομοθεσία και δεν μπορούν να καταργηθούν μονομερώς.
Η νέα κατάσταση δημιουργεί ένα παράδοξο. Ο Τραμπ ενδέχεται να επιδιώξει ακόμη πιο έντονα μια συμφωνία για την Ουκρανία, την ώρα που οι πολιτικοί του αντίπαλοι αποκτούν περισσότερα μέσα για να περιορίσουν τις κινήσεις του.
Και ο Ζελένσκι βρίσκεται στη μέση.
Από τη μία, έχει την Ευρώπη να επιμένει στη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας. Από την άλλη, έναν Αμερικανό πρόεδρο που, σύμφωνα με τη βρετανική ανάλυση, θεωρεί ότι η Ουκρανία πρέπει να αποδεχθεί μια επώδυνη συμφωνία για να τελειώσει ο πόλεμος.
Μόνο που εδώ δεν μιλάμε για μια εμπορική διαπραγμάτευση. Μιλάμε για εδάφη, σύνορα, ανθρώπινες ζωές και την ασφάλεια μιας ολόκληρης ηπείρου.
Και υπάρχει ένα ακόμη ερώτημα που πρέπει επιτέλους να απαντηθεί.
Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;
Η Ρωσία πληρώνει βαρύ στρατιωτικό και οικονομικό τίμημα. Η Ουκρανία πληρώνει με καταστροφές, νεκρούς και εκτοπισμένους. Η Ευρώπη πληρώνει με τεράστιες αμυντικές δαπάνες, οικονομική επιβάρυνση και διαρκή ανασφάλεια.
Η Ουάσιγκτον, στο μεταξύ, αναζητεί τον τρόπο να επανακαθορίσει τις προτεραιότητές της.
Και όσο οι μεγάλες δυνάμεις διαπραγματεύονται, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες καλούνται να προσαρμοστούν σε μια πραγματικότητα που γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να είναι απλώς το ταμείο ενός πολέμου χωρίς ορατή διπλωματική κατάληξη. Πρέπει να αποκτήσει δική της στρατηγική, δική της φωνή και συγκεκριμένες προτάσεις για την επόμενη ημέρα.
Όχι να παραδώσει την Ουκρανία στη Ρωσία. Ούτε να αποδεχθεί ότι η στρατιωτική ισχύς δίνει σε οποιαδήποτε χώρα το δικαίωμα να αλλάζει σύνορα.
Αλλά να επιδιώξει μια συμφωνία που θα μπορεί πραγματικά να αντέξει στον χρόνο.
Γιατί η ειρήνη χωρίς εγγυήσεις μπορεί να αποδειχθεί απλώς μια προσωρινή ανακωχή. Και ο πόλεμος χωρίς πολιτικό ορίζοντα μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμη πληγή.
Ο Τραμπ θέλει να εμφανιστεί ως ο άνθρωπος που θα κλείσει το ουκρανικό μέτωπο. Η Μόσχα θέλει να εξασφαλίσει τα στρατηγικά της συμφέροντα. Το Κίεβο επιδιώκει να διατηρήσει την ανεξαρτησία και την ασφάλειά του. Και οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να αποτρέψουν μια συμφωνία που θα μπορούσε να τους αφήσει περισσότερο εκτεθειμένους.
Τέσσερις διαφορετικές επιδιώξεις. Ένα τραπέζι διαπραγματεύσεων που ακόμη δεν έχει οδηγήσει σε βιώσιμη λύση.
Και μια Ευρώπη που πρέπει να αποφασίσει αν θα συνεχίσει απλώς να πληρώνει ή αν θα διεκδικήσει πραγματικό ρόλο στη διαμόρφωση της ειρήνης.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, όταν οι μεγάλες δυνάμεις καταλήξουν σε συμφωνία, η Ευρώπη θα εξακολουθεί να βρίσκεται δίπλα στη Ρωσία.
Και αυτό δεν αλλάζει με καμία εκλογή, καμία κύρωση και καμία δήλωση.
Αλλάζει μόνο ο τρόπος με τον οποίο θα επιλέξουν να συνυπάρξουν.
