Στη Γαλλία η κοινωνική δυσαρέσκεια έχει επανειλημμένα βγει στους δρόμους, προκαλώντας ισχυρούς πολιτικούς κραδασμούς. Στην Ελλάδα, προς το παρόν, η αντίδραση απέναντι στην οικονομική πίεση παραμένει περισσότερο κατακερματισμένη.
Μήπως, όμως, αυτή η εικόνα είναι παραπλανητική;
Γιατί, αν κοιτάξει κανείς πίσω από τους οικονομικούς δείκτες και τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, θα διαπιστώσει ότι ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας βρίσκεται σε διαρκή οικονομική δοκιμασία.
Η ακρίβεια έχει ροκανίσει τα εισοδήματα. Τα ενοίκια έχουν φτάσει σε επίπεδα που για πολλούς θυμίζουν επιστημονική φαντασία. Το ενεργειακό κόστος πιέζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ ακόμη και εργαζόμενοι με σταθερή απασχόληση δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι η πίεση δεν περιορίζεται πλέον στα χαμηλότερα εισοδήματα. Έχει αρχίσει να αγγίζει βαθύτερα τη μεσαία τάξη, εκείνη που παραδοσιακά αποτελούσε έναν από τους βασικούς πυλώνες οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται ο μεγάλος πονοκέφαλος για το Μέγαρο Μαξίμου.
Όταν η δυσαρέσκεια απλώνεται σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, αυξάνεται και η πιθανότητα οι επιμέρους αντιδράσεις να αποκτήσουν κάποια στιγμή κοινή έκφραση.
Και η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι διαθέτει ισχυρά κοινωνικά αντανακλαστικά.
Ο Δεκέμβριος του 2008, οι Αγανακτισμένοι της οικονομικής κρίσης και οι μεγάλες συγκεντρώσεις για τα Τέμπη αποτελούν διαφορετικές ιστορικές περιπτώσεις, με διαφορετικές αιτίες και αιτήματα. Έχουν, ωστόσο, ένα κοινό χαρακτηριστικό: έδειξαν πόσο γρήγορα ένα γεγονός μπορεί να κινητοποιήσει μεγάλα τμήματα της κοινωνίας.
Δεν χρειάζεται, επομένως, να θεωρεί κανείς δεδομένη μια νέα κοινωνική έκρηξη για να αντιληφθεί τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Αρκεί να παρατηρήσει τι συμβαίνει γύρω του.
Νέοι που αδυνατούν να αποκτήσουν δική τους στέγη. Οικογένειες που περιορίζουν τις αγορές τους. Μικρομεσαίοι που παλεύουν με λογαριασμούς, ενοίκια και λειτουργικά έξοδα. Συνταξιούχοι που υπολογίζουν μέχρι και το τελευταίο ευρώ.
Άνθρωποι που μπορεί να μη συμφωνούν πολιτικά μεταξύ τους, αλλά αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα στην καθημερινότητά τους.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό στοιχείο της σημερινής συγκυρίας: η οικονομική δυσκολία δεν γνωρίζει κομματικά σύνορα.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη προβάλλει τη δημοσιονομική σταθερότητα, τις επενδύσεις και την ανάπτυξη. Πρόκειται για στοιχεία που έχουν τη δική τους σημασία στην αποτίμηση της οικονομίας.
Δεν αρκούν, όμως, από μόνα τους για να περιγράψουν την πραγματική αγοραστική δύναμη ενός νοικοκυριού.
Γιατί ο πολίτης δεν αξιολογεί την οικονομία αποκλειστικά από τους ρυθμούς ανάπτυξης. Την αξιολογεί και από το τι του απομένει όταν πληρώσει τις βασικές υποχρεώσεις του.
Και όσο αυτή η απόσταση παραμένει μεγάλη, τόσο η κοινωνική δυσαρέσκεια θα αποτελεί σοβαρό πολιτικό ζήτημα.
Το «γαλλικό σενάριο» δεν είναι ούτε βεβαιότητα ούτε πρόβλεψη για όσα θα συμβούν στην Ελλάδα. Είναι, όμως, μια υπενθύμιση ότι η οικονομική πίεση μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να μετατραπεί σε μαζική κοινωνική κινητοποίηση.
Το Μαξίμου έχει, λοιπόν, έναν πολύ σοβαρό λόγο να παρακολουθεί όχι μόνο τις δημοσκοπήσεις, αλλά και τις πραγματικές αντοχές της κοινωνίας.
Γιατί η πολιτική σταθερότητα δεν εξασφαλίζεται μόνο μέσα στη Βουλή. Χρειάζεται να στηρίζεται και στην αίσθηση των πολιτών ότι η καθημερινότητά τους μπορεί να βελτιωθεί.
Και σήμερα αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο στοίχημα.
Η Ελλάδα δεν είναι Γαλλία. Ακόμη… Αλλά το αν θα παραμείνει διαφορετική δεν θα κριθεί από το πόσο ήσυχοι είναι σήμερα οι δρόμοι της. Θα κριθεί από το αν θα υπάρξουν απαντήσεις σε όσα πιέζουν καθημερινά την κοινωνία.
TSIPAS BLOG – ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ
