Την ώρα που η ενεργειακή αναταραχή περνά στην πραγματική οικονομία και η τιμή των καυσίμων παραμένει ένας καθημερινός πονοκέφαλος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, κάποιοι βρίσκονται στην ακριβώς αντίθετη πλευρά της εξίσωσης.
Οι μεγάλοι παίκτες του πετρελαίου μετρούν δισεκατομμύρια.
ExxonMobil, Chevron, BP, Shell και TotalEnergies έκλεισαν το δεύτερο τρίμηνο του 2026 με συνολικά κέρδη που έφτασαν περίπου τα 48 δισ. δολάρια, ενώ οι λειτουργικές ταμειακές ροές τους κινήθηκαν κοντά στα 90 δισ.
Νούμερα που από μόνα τους εξηγούν γιατί η συζήτηση γύρω από τα λεγόμενα «πολεμικά υπερκέρδη» έχει ανοίξει για τα καλά.
Η σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν και συνολικά η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα στην ενέργεια έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον από το οποίο οι ισχυρότεροι όμιλοι του κλάδου βγαίνουν ιδιαίτερα ενισχυμένοι.
Το ερώτημα πλέον είναι τι θα κάνουν οι κυβερνήσεις.
Η Πορτογαλία έκανε την πρώτη κίνηση
Οι πιέσεις για έκτακτη φορολόγηση μεγαλώνουν, με την Πορτογαλία να περνά ήδη στην πράξη, εγκρίνοντας έκτακτο φόρο στα υπερκέρδη εταιρειών πετρελαίου και διύλισης για το 2026.
Η λογική όσων υποστηρίζουν ένα τέτοιο μέτρο είναι ξεκάθαρη: ένα μέρος από τα τεράστια έσοδα που δημιουργούνται μέσα σε συνθήκες διεθνούς κρίσης να επιστρέψει στην κοινωνία και να κατευθυνθεί σε υποδομές, ενεργειακή θωράκιση και έργα απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Στην άλλη πλευρά βρίσκεται η ίδια η πετρελαϊκή βιομηχανία.
Η Αμερικανική Ένωση Πετρελαίου, που εκπροσωπεί εκατοντάδες επιχειρήσεις, προειδοποιεί ότι μια νέα φορολογική επιβάρυνση μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα: να περιορίσει τις επενδύσεις στην παραγωγή και στις υποδομές και τελικά να δημιουργήσει μεγαλύτερα προβλήματα στην ενεργειακή ασφάλεια.
Στη συζήτηση μπήκε και ο Ντόναλντ Τραμπ, ασκώντας πίεση σε ExxonMobil και Chevron και κατηγορώντας τις ότι αποκομίζουν υπερβολικά μεγάλα κέρδη, την ώρα που οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβά στην αντλία.
Και ο λογαριασμός παραμένει στον καταναλωτή
Εδώ βρίσκεται και η ουσία.
Οι πετρελαϊκές διαθέτουν πλέον τεράστια ρευστότητα. Μέρος της δεν κατευθύνεται σε νέες παραγωγικές επενδύσεις ή επιστροφές προς τους μετόχους, αλλά παραμένει στα ταμεία ή χρησιμοποιείται για τη μείωση χρέους.
Την ίδια στιγμή, το αυξημένο ενεργειακό κόστος περνά στην αγορά και από εκεί στην τσέπη του πολίτη.
Κάπως έτσι δημιουργείται ένα δύσκολο πολιτικό δίλημμα.
Να φορολογηθούν έκτακτα τα κέρδη που γεννήθηκαν μέσα σε μια πολεμική και ενεργειακή κρίση ή να αφεθούν οι εταιρείες ανεπηρέαστες, ώστε να μη διαταραχθούν οι επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα;
Η Πορτογαλία έκανε την επιλογή της.
Το ενδιαφέρον τώρα είναι εάν θα ακολουθήσουν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Γιατί όσο ο πόλεμος συνεχίζει να παράγει δισεκατομμύρια για τους λίγους και ακριβότερη ενέργεια για τους πολλούς, η πολιτική πίεση δύσκολα θα εξαφανιστεί.
TSIPAS BLOG – ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ
