Σε μια εποχή όπου η ζωή των παιδιών περνά όλο και περισσότερο μέσα από μια οθόνη, η απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε νέο πλαίσιο για την πρόσβαση των ανηλίκων στα social media δείχνει όχι μόνο επίκαιρη, αλλά και απολύτως αναγκαία.
Σήμερα στις 13:00 παρουσιάζεται επίσημα, στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το νέο σχέδιο ρυθμίσεων από τους υπουργούς Άδωνι Γεωργιάδη, Δημήτρη Παπαστεργίου και Άκη Σκέρτσο, σε μια κοινή συνέντευξη Τύπου που αναμένεται να ανοίξει ευρύτερα τη δημόσια συζήτηση γύρω από τον ψηφιακό εθισμό των ανηλίκων και την ανάγκη ουσιαστικής προστασίας τους.
Στην καρδιά του σχεδίου βρίσκεται ο λεγόμενος «ψηφιακός κόφτης», δηλαδή η υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας για όσους θέλουν να δημιουργήσουν ή να διατηρήσουν ενεργό λογαριασμό σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, με όριο τα 15 έτη. Με απλά λόγια, παιδιά κάτω από αυτή την ηλικία δεν θα μπορούν να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στα social media όπως συμβαίνει σήμερα.
Το βασικό εργαλείο αυτής της διαδικασίας αναμένεται να είναι το Kids Wallet, η εφαρμογή που έχει ήδη αναπτυχθεί από το ελληνικό Δημόσιο και δίνει τη δυνατότητα γονικού ελέγχου και ασφαλούς ταυτοποίησης ηλικίας. Πρόκειται για ένα εργαλείο που η κυβέρνηση θέλει να αξιοποιήσει ως πρακτική λύση, ώστε η προστασία των παιδιών να μην μείνει απλώς σε επίπεδο εξαγγελιών.
Η πρωτοβουλία αυτή μόνο τυχαία δεν είναι. Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει ολοένα και πιο σαφές ότι τα social media δεν λειτουργούν απλά ως μέσα επικοινωνίας ή ψυχαγωγίας. Για τους ανήλικους, συχνά μετατρέπονται σε μηχανισμούς εξάρτησης, πίεσης, σύγκρισης, ακόμη και ψυχολογικής φθοράς. Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν οι αλγόριθμοι, προωθώντας συνεχώς περιεχόμενο που κρατά τον χρήστη κολλημένο στην οθόνη, έχει δημιουργήσει ένα περιβάλλον ιδιαίτερα επιβαρυντικό για παιδιά και εφήβους.
Και ακριβώς γι’ αυτό, η απόφαση να μπει ένα ξεκάθαρο ηλικιακό όριο κρίνεται από πολλούς ως σωστή. Όχι επειδή λύνει από μόνη της το πρόβλημα, αλλά επειδή βάζει επιτέλους ένα θεσμικό φρένο σε μια πραγματικότητα που είχε ξεφύγει. Για χρόνια, η πρόσβαση των ανηλίκων στις πλατφόρμες ήταν σχεδόν ανεξέλεγκτη, με αποτέλεσμα παιδιά πολύ μικρής ηλικίας να εκτίθενται σε ακραίο περιεχόμενο, διαδικτυακή παρενόχληση, τοξικά πρότυπα και έναν διαρκή μηχανισμό ψηφιακής εξάρτησης.
Το κυβερνητικό σχέδιο δεν αγνοεί τις δυσκολίες εφαρμογής. Οι μεγάλες πλατφόρμες έχουν ευρωπαϊκές έδρες, κυρίως στην Ιρλανδία, κάτι που κάνει πιο σύνθετο το σκέλος της επιβολής. Ωστόσο, η ελληνική πλευρά επιχειρεί να κινηθεί μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και να αξιοποιήσει τα εργαλεία που ήδη προσφέρει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, αντί να ανοίξει μια σύγκρουση χωρίς νομική βάση.
Η κίνηση αυτή συνδέεται και με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέστειλε επιστολή προς την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζητώντας τη διαμόρφωση ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου έως το τέλος του 2026. Στις προτάσεις που κατέθεσε περιλαμβάνονται η υποχρεωτική χρήση κοινού ευρωπαϊκού μηχανισμού επαλήθευσης ηλικίας, η θέσπιση ψηφιακού ορίου ενηλικίωσης στα 15 έτη, η περιοδική επαναβεβαίωση ηλικίας και η δημιουργία πιο αποτελεσματικού μηχανισμού επιβολής σε επίπεδο ΕΕ.
Το μήνυμα είναι σαφές: η προστασία των παιδιών από τον ψηφιακό εθισμό δεν μπορεί να αφεθεί ούτε αποκλειστικά στις οικογένειες ούτε στην «καλή θέληση» των ίδιων των πλατφορμών. Χρειάζονται κανόνες, εποπτεία και πολιτική βούληση.
Η νέα ρύθμιση ασφαλώς δεν αρκεί από μόνη της. Δεν μπορεί ένας νόμος να αντικαταστήσει την παιδεία, την οικογένεια ή τη σωστή ενημέρωση. Μπορεί όμως να αποτελέσει μια σοβαρή αρχή. Και αυτή τη στιγμή, το να γίνει η αρχή είναι ίσως το πιο σημαντικό απ’ όλα.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να μπουν όρια. Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί άργησαν τόσο πολύ να μπουν.
