Από την 1η Ιανουαρίου του 2027 η Ελλάδα θέλει να βάλει «πόρτα» στα social media για τα παιδιά κάτω των 15 ετών.
Στα χαρτιά, ακούγεται ωραίο.
Στην πράξη, όμως, υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια: ποιος και κυρίως πώς θα καταφέρει να κλείσει πραγματικά αυτή την πόρτα;
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, παρουσίασε τη φιλοσοφία της κυβερνητικής παρέμβασης για την «ψηφιακή ενηλικίωση».
Το όριο τοποθετείται στα 15 χρόνια και βασικό εργαλείο θα είναι το Kids Wallet.
Η λογική του είναι συγκεκριμένη: η πλατφόρμα δεν θα παίρνει ημερομηνία γέννησης, ονοματεπώνυμο ή άλλα στοιχεία ταυτότητας. Θα λαμβάνει μόνο μία ένδειξη που θα πιστοποιεί εάν ο συγκεκριμένος χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο.
Μέχρι εδώ, όλα καλά.
Το πραγματικό τεστ, όμως, δεν είναι να ψηφιστεί ένας νόμος. Είναι να εφαρμοστεί.
Γιατί τα παιδιά που σήμερα βρίσκονται στα social media δεν μπήκαν εκεί επειδή το κράτος τούς έδωσε κάποια επίσημη άδεια. Μπήκαν δηλώνοντας διαφορετικές ηλικίες, χρησιμοποιώντας λογαριασμούς τρίτων ή απλώς πατώντας ένα κουμπί που επιβεβαίωνε ότι είναι μεγαλύτερα.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη πρόκληση της κυβέρνησης.
Ο ίδιος ο υπουργός αναγνωρίζει ότι οι πλατφόρμες θα πρέπει να αξιοποιούν τους αλγορίθμους τους ώστε να εντοπίζουν λογαριασμούς που πιθανότατα ανήκουν σε ανηλίκους και, όπου υπάρχει αμφιβολία, να ζητείται επιβεβαίωση μέσω του Kids Wallet.
Υπάρχει όμως και ο ανθρώπινος παράγοντας.
Αν ένας γονέας δώσει στο παιδί το δικό του κινητό ή χρησιμοποιήσει τη δική του ψηφιακή ταυτότητα για να ξεπεραστεί ο έλεγχος, κανένα τεχνολογικό σύστημα δεν μπορεί από μόνο του να λύσει το πρόβλημα.
Και κάπου εδώ η συζήτηση γίνεται πολύ μεγαλύτερη από ένα ακόμη κυβερνητικό μέτρο.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ηλικία
Η ουσία βρίσκεται στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο έχουν κατασκευαστεί τα social media.
Ατελείωτο scrolling, ειδοποιήσεις, συνεχής ανανέωση περιεχομένου και μηχανισμοί σχεδιασμένοι ώστε ο χρήστης να παραμένει όσο περισσότερο γίνεται μπροστά στην οθόνη.
Εάν δυσκολεύεται ένας ενήλικος να αφήσει το κινητό από το χέρι του, ας αναλογιστούμε πόσο εύκολο είναι για ένα παιδί 12, 13 ή 14 ετών.
Ο Παπαστεργίου μιλά ανοιχτά για κινδύνους που συνδέονται με την αυτοεκτίμηση, το FOMO, την απομόνωση και την εξάρτηση από τον ψηφιακό κόσμο.
Γι’ αυτό και η ευρωπαϊκή κατεύθυνση για τις ηλικίες 13 έως 15 δεν προβλέπει τα social media όπως τα γνωρίζουμε σήμερα. Η συζήτηση αφορά ειδικά διαμορφωμένα περιβάλλοντα, με γονική συναίνεση, περιορισμένο χρόνο χρήσης, χωρίς ατελείωτο scrolling, με περιορισμούς στα μηνύματα από αγνώστους και «κλείδωμα» κατά τις βραδινές ώρες.
Και οι πλατφόρμες δεν μπορούν να κάνουν τους ανήξερους
Εδώ η κυβέρνηση έχει δίκιο σε ένα βασικό σημείο.
Δεν μπορεί ολόκληρη η ευθύνη να μεταφέρεται στον πατέρα και στη μητέρα.
Οι τεχνολογικοί κολοσσοί διαθέτουν μερικά από τα ισχυρότερα συστήματα ανάλυσης δεδομένων στον κόσμο. Γνωρίζουν τι βλέπει ένας χρήστης, τι του αρέσει, πότε συνδέεται, πόσο μένει σε ένα βίντεο και τι πιθανότατα θα θελήσει να δει αμέσως μετά.
Είναι επομένως δύσκολο να πείσουν ότι είναι ανήμποροι να αντιληφθούν πως πίσω από έναν λογαριασμό μπορεί να βρίσκεται ένα 12χρονο παιδί.
Η λογική του νέου πλαισίου είναι ότι η ασφάλεια των ανηλίκων πρέπει να αποτελεί μέρος του σχεδιασμού της πλατφόρμας και όχι ένα κουμπί θαμμένο κάπου στις ρυθμίσεις που πρέπει να ανακαλύψει ο γονέας.
Για τις εταιρείες που εδρεύουν εκτός Ελλάδας, η εφαρμογή θα συνδεθεί με το ευρωπαϊκό Digital Services Act. Η ΕΕΤΤ θα μπορεί να αναφέρει παραβάσεις και στη συνέχεια να ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενες ευρωπαϊκές διαδικασίες.
Η 1η Ιανουαρίου θα δείξει πολλά
Η κυβέρνηση αποφάσισε να μην περιμένει το EU KIDS Act, καθώς, σύμφωνα με τον Δημήτρη Παπαστεργίου, η ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής διαδικασίας μπορεί να απαιτήσει περίπου 20 μήνες.
Έτσι, η Ελλάδα σκοπεύει να κινηθεί πρώτη.
Μόνο που από την ανακοίνωση μέχρι την πραγματικότητα υπάρχει μεγάλη απόσταση.
Γιατί νόμοι που απαγορεύουν κάτι υπάρχουν πολλοί. Νόμοι που καταφέρνουν πράγματι να το εμποδίσουν είναι σαφώς λιγότεροι.
Και από την 1η Ιανουαρίου δεν θα κριθεί μόνο αν υπάρχει ένα Kids Wallet που λειτουργεί τεχνικά.
Θα κριθεί αν ένα παιδί 13 ετών μπορεί μέσα σε πέντε λεπτά να παρακάμψει ολόκληρο το σύστημα.
Θα κριθεί αν οι πλατφόρμες θα συνεργαστούν ουσιαστικά ή θα αναζητήσουν τα απολύτως απαραίτητα για να είναι νομικά καλυμμένες.
Θα κριθεί και αν οι γονείς θα αντιληφθούν ότι κανένα Wallet και κανένας υπουργικός νόμος δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη δική τους παρουσία.
Η κατεύθυνση έχει λογική.
Το χειροκρότημα, όμως, ας περιμένει.
Γιατί στην ψηφιακή πραγματικότητα του 2027 το δύσκολο δεν είναι να πεις σε έναν δεκατετράχρονο ότι απαγορεύεται να μπει.
Το δύσκολο είναι να καταφέρεις πραγματικά να τον κρατήσεις έξω.
TSIPAS BLOG – ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ
