Για χρόνια μάθαμε να φοβόμαστε ότι οι μηχανές θα πάρουν τις δουλειές των ανθρώπων.
Μόνο που η πραγματικότητα αρχίζει να γράφει ένα εντελώς διαφορετικό σενάριο.
Ο πλανήτης αρχίζει να ξεμένει από εργατικά χέρια.
Και αυτό που σήμερα βλέπουμε στην εστίαση, στον τουρισμό, στις κατασκευές, στα ξενοδοχεία και σε δεκάδες ακόμη επαγγέλματα δεν φαίνεται να είναι μια προσωρινή δυσκολία. Είναι κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης αλλαγής που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Η εποχή του φθηνού εργατικού δυναμικού τελειώνει
Για δεκαετίες ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ανάπτυξης στηρίχθηκε σε μια απλή συνταγή: εκατομμύρια διαθέσιμοι εργαζόμενοι, χαμηλό κόστος παραγωγής και τεράστιες βιομηχανικές μονάδες.
Η Κίνα έγινε το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτού του μοντέλου.
Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι μετακινήθηκαν προς τα μεγάλα αστικά και βιομηχανικά κέντρα, τροφοδοτώντας το «εργοστάσιο του κόσμου».
Όμως οι εποχές αλλάζουν.
Η γήρανση του πληθυσμού και η πτώση των γεννήσεων περιορίζουν σταδιακά το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό σε πολλές οικονομίες. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επίσης, ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας μειώνεται, με την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναγνωρίζει ότι η μετανάστευση ήδη συμβάλλει στην κάλυψη ελλείψεων προσωπικού. (Joint Research Centre)
Και εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον.
Όταν δεν βρίσκεις εργαζόμενο, αλλάζει ολόκληρο το παιχνίδι
Όσο λιγότεροι άνθρωποι είναι διαθέσιμοι για μια δουλειά, τόσο περισσότερο ανεβαίνει η αξία τους.
Ο εργοδότης δεν επιλέγει πλέον απλώς εργαζομένους.
Σε πολλές περιπτώσεις πρέπει πλέον να πείσει τον εργαζόμενο να τον επιλέξει.
Καλύτερος μισθός. Καλύτερες συνθήκες. Διαμονή. Παροχές. Πιο ανθρώπινα ωράρια.
Και αυτή είναι μια πραγματικότητα που στην Ελλάδα τη γνωρίζουμε ήδη πολύ καλά.
Ρωτήστε επιχειρηματίες σε τουριστικές περιοχές, ξενοδοχεία, εστιατόρια, beach bars ή επιχειρήσεις που λειτουργούν εποχικά.
Μία από τις πρώτες κουβέντες που θα ακούσετε είναι:
«Δεν βρίσκουμε προσωπικό».
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι πλέον μόνο ποιος θα βρει δουλειά.
Είναι και ποιος θα βρει άνθρωπο για να κάνει τη δουλειά.
Και κάπου εδώ έρχεται ο λογαριασμός
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.
Όταν μια επιχείρηση χρειάζεται να πληρώσει περισσότερο για να προσελκύσει ή να κρατήσει προσωπικό, ένα μέρος αυτού του επιπλέον κόστους περνά αναπόφευκτα στην οικονομική εξίσωση της επιχείρησης.
Και τελικά μπορεί να φτάσει μέχρι τον καταναλωτή.
Ακριβότερη εργασία, ακριβότερη παραγωγή και υπηρεσίες, μεγαλύτερη πίεση στις τιμές.
Οι μακροχρόνιες ελλείψεις εργατικού δυναμικού μπορούν πράγματι να δημιουργήσουν πιέσεις στην ανάπτυξη, στο εμπόριο και στον πληθωρισμό. (Intereconomics)
Η μεγάλη αντίφαση με τη μετανάστευση
Εδώ βρίσκεται ίσως μία από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της εποχής μας.
Από τη μία, σε αρκετές δυτικές κοινωνίες αυξάνεται η πολιτική πίεση για αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική.
Από την άλλη, η ίδια η οικονομία ζητά ανθρώπους.
Και δεν μιλάμε μόνο για προγραμματιστές, μηχανικούς και επιστήμονες.
Μιλάμε για εργαζομένους στις κατασκευές, στη γεωργία, στις αποθήκες, στην υγεία, στην παραγωγή, στην εστίαση και στον τουρισμό.
Η μετανάστευση μπορεί να περιορίσει μέρος των ελλείψεων που δημιουργεί η γήρανση, χωρίς βέβαια από μόνη της να αποτελεί μαγική λύση στο δημογραφικό. (Migration Policy Institute)
Γι’ αυτό και η συζήτηση των επόμενων χρόνων πιθανότατα δεν θα είναι απλώς «μετανάστευση ναι ή όχι».
Θα είναι και:
Ποιος θα κάνει τις δουλειές που μια οικονομία χρειάζεται για να συνεχίσει να λειτουργεί;
Και μετά έρχονται τα ρομπότ και η Τεχνητή Νοημοσύνη
Όπου δεν υπάρχει άνθρωπος, οι επιχειρήσεις θα αναζητούν όλο και περισσότερο τεχνολογικές λύσεις.
Αυτοματισμοί, ρομποτική και Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνουν πλέον στην εξίσωση όχι μόνο για να μειώσουν το κόστος, αλλά και για να καλύψουν πραγματικές ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού.
Αυτό όμως απαιτεί επενδύσεις.
Και εκεί δημιουργείται ένα νέο χάσμα.
Οι μεγάλοι όμιλοι έχουν ευκολότερα τα κεφάλαια για να αυτοματοποιηθούν. Η μικρομεσαία επιχείρηση πολύ δυσκολότερα.
Η μεγάλη ανατροπή μόλις αρχίζει
Για δεκαετίες ο κόσμος θεωρούσε δεδομένο ότι πάντα θα υπάρχει κάποιος φθηνότερος εργαζόμενος κάπου στον πλανήτη.
Αυτή η βεβαιότητα αρχίζει να υποχωρεί.
Και ίσως χρειάζεται να ξαναδούμε ακόμη και μια φράση που ακούμε καθημερινά:
«Ο κόσμος δεν θέλει να δουλέψει».
Μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να υπάρχει και αυτό.
Όμως η συνολική εικόνα είναι πολύ μεγαλύτερη.
Ο κόσμος γερνά. Οι νέοι λιγοστεύουν σε πολλές χώρες. Οι ανάγκες των οικονομιών παραμένουν τεράστιες. Και ο εργαζόμενος αρχίζει να αποκτά μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη.
Ακόμη και στις ΗΠΑ, τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν αισθητή υποχώρηση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό, με τις συνταξιοδοτήσεις και τη μειωμένη εισροή εργαζομένων μέσω μετανάστευσης να εντείνουν το πρόβλημα. (Barron’s)
Και κάπως έτσι μπορεί να φτάνουμε σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές ανατροπές της εποχής:
Σε έναν κόσμο γεμάτο τεχνολογία, δεδομένα και μηχανές, το πραγματικά σπάνιο αγαθό μπορεί τελικά να αποδειχθεί ο ίδιος ο άνθρωπος.
TSIPAS BLOG – ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ
