Όταν οι αγορές ανεβαίνουν, οι περισσότεροι κοιτούν πόσο ψηλότερα μπορούν να φτάσουν. Ο Robert Kiyosaki κοιτάζει προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Ο συγγραφέας του «Rich Dad Poor Dad» επανέρχεται με μία από τις πιο σκληρές προειδοποιήσεις του για την αμερικανική οικονομία, εκτιμώντας ότι πίσω από τα ιστορικά υψηλά των αγορών έχει δημιουργηθεί μια τεράστια «φούσκα» που κάποια στιγμή θα κληθεί να πληρώσει τον λογαριασμό.
Και η σύγκριση που επιλέγει μόνο τυχαία δεν είναι.
1929.
Η χρονιά που έμεινε στην οικονομική ιστορία ως η αρχή μιας καταστροφής που δεν σταμάτησε στο χρηματιστήριο, αλλά πέρασε στις τράπεζες, στις επιχειρήσεις, στην απασχόληση και τελικά στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Ο Kiyosaki μιλά εδώ και καιρό για τη λεγόμενη «φούσκα των πάντων».
Μετοχές, ομόλογα, ακίνητα, χρέος και υπερβολική ρευστότητα έχουν, κατά την άποψή του, δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο πολλές αποτιμήσεις έχουν απομακρυνθεί από την πραγματική οικονομία.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι απλώς εάν θα υπάρξει μια μεγάλη διόρθωση.
Είναι ποιοι θα βρεθούν εκτεθειμένοι όταν αυτή έρθει.
Στις ΗΠΑ, εκατομμύρια εργαζόμενοι έχουν συνδέσει σημαντικό μέρος των συνταξιοδοτικών αποταμιεύσεών τους με τις χρηματιστηριακές αγορές μέσω των προγραμμάτων 401(k) και IRA. Αυτό σημαίνει ότι ένα σοβαρό sell-off δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες της Wall Street. Μπορεί να περάσει απευθείας στις αποταμιεύσεις της μεσαίας τάξης.
Και εδώ βρίσκεται το σημείο στο οποίο ο Kiyosaki χτυπά το καμπανάκι.
Το 1929 ο Dow Jones ξεκίνησε μια κατρακύλα που εξελίχθηκε σε ιστορική κατάρρευση. Μέχρι το καλοκαίρι του 1932 είχε χάσει περίπου το 89% της αξίας του από τα υψηλά του.
Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει εάν η Ιστορία θα επαναληφθεί με τέτοια ένταση.
Αλλά αυτό ακριβώς είναι το σενάριο που ο Kiyosaki ζητά από τους επενδυτές να μην αγνοήσουν.
Το τεράστιο χρέος των ΗΠΑ
Πίσω από την απαισιοδοξία του βρίσκεται κυρίως ένας αριθμός που συνεχίζει να μεγαλώνει: το αμερικανικό δημόσιο χρέος.
Ο Kiyosaki θεωρεί ότι η διαρκής αύξησή του περιορίζει σταδιακά τις επιλογές της αμερικανικής οικονομίας και υποστηρίζει ότι η δημιουργία περισσότερου χρήματος δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη απάντηση σε ένα πρόβλημα χρέους.
Γι’ αυτό και έχει στραφεί εδώ και χρόνια απέναντι σε ό,τι αποκαλεί «παραδοσιακό χρήμα».
Η θέση του είναι ξεκάθαρη: χρυσός, ασήμι και Bitcoin.
Δεν τα αντιμετωπίζει ως εργαλεία γρήγορου κέρδους, αλλά ως περιουσιακά στοιχεία που, σύμφωνα με τη δική του φιλοσοφία, μπορούν να λειτουργήσουν ως προστασία όταν το χρηματοπιστωτικό σύστημα δοκιμάζεται.
Ο χρυσός τον δικαίωσε – μέχρι σήμερα
Στον χρυσό, τουλάχιστον ως προς την κατεύθυνση της αγοράς, μία από τις παλαιότερες προβλέψεις του αποδείχθηκε ιδιαίτερα εύστοχη.
Τον Οκτώβριο του 2023, όταν η τιμή βρισκόταν κοντά στα 2.000 δολάρια ανά ουγγιά, είχε μιλήσει για επίπεδα πάνω από τα 3.700 δολάρια.
Τότε ακουγόταν υπερβολικό.
Η πορεία των επόμενων ετών, όμως, ήταν εντυπωσιακή, με το πολύτιμο μέταλλο να καταγράφει διαδοχικά ιστορικά υψηλά, καθώς γεωπολιτική αβεβαιότητα, πληθωριστικές πιέσεις και φόβοι για την παγκόσμια οικονομία έστρεψαν περισσότερο κεφάλαιο προς τα ασφαλή καταφύγια.
Και αυτό είναι το βασικό επιχείρημα όσων επιλέγουν χρυσό: δεν αποτελεί υποχρέωση κάποιας κυβέρνησης, τράπεζας ή εταιρείας.
Και μετά υπάρχει το Bitcoin
Εδώ ο Kiyosaki ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη.
Έχει χαρακτηρίσει το Bitcoin «χρήμα του λαού» και έχει φτάσει να μιλά ακόμη και για αποτίμηση της τάξης του 1 εκατ. δολαρίων.
Πρόκειται ασφαλώς για ένα εξαιρετικά επιθετικό σενάριο και όχι για δεδομένη εξέλιξη.
Το Bitcoin έχει αποδείξει ότι μπορεί να δημιουργήσει τεράστιες αποδόσεις, αλλά ταυτόχρονα παραμένει περιουσιακό στοιχείο με πολύ υψηλή μεταβλητότητα και μεγάλες διορθώσεις.
Παρόλα αυτά, ο Kiyosaki επιμένει.
Για εκείνον, το Bitcoin βρίσκεται στην ίδια ευρύτερη φιλοσοφία με τον χρυσό και το ασήμι: περιουσιακά στοιχεία έξω από τον παραδοσιακό μηχανισμό του fiat χρήματος.
Το ενδιαφέρον σημείο: Δεν εγκαταλείπει τα ακίνητα
Και εδώ η συζήτηση αποκτά άλλη διάσταση.
Γιατί ο άνθρωπος που προειδοποιεί για τη «φούσκα των πάντων» δεν λέει απλώς «πουλήστε τα πάντα και αγοράστε χρυσό».
Εξακολουθεί να θεωρεί σημαντικά τα ακίνητα που μπορούν να δημιουργούν πραγματικό εισόδημα.
Η λογική του είναι απλή.
Σε μια δύσκολη οικονομική περίοδο, ένα περιουσιακό στοιχείο που παράγει σταθερή ταμειακή ροή μπορεί να έχει μεγαλύτερη αξία από μια επένδυση που στηρίζεται αποκλειστικά στην προσδοκία ότι αύριο κάποιος θα την αγοράσει ακριβότερα.
Γι’ αυτό μιλά συχνά για income-producing real estate, δηλαδή ακίνητα που αποφέρουν ενοίκια και δημιουργούν cash flow.
Ο ίδιος έχει υποστηρίξει στο παρελθόν ότι το επενδυτικό του χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει χιλιάδες κατοικίες.
Για να ΞΕΡΕΤΕ…
Ο Robert Kiyosaki έχει κάνει πολλές ακραίες προβλέψεις όλα αυτά τα χρόνια. Κάποιες επιβεβαιώθηκαν ως προς την κατεύθυνση, άλλες όχι, ενώ αρκετές συνοδεύτηκαν από χρονοδιαγράμματα που δεν επαληθεύτηκαν.
Επομένως, το «έρχεται νέο 1929» δεν πρέπει να διαβάζεται ως βεβαιότητα.
Πρέπει όμως να διαβάζεται ως προειδοποίηση.
Γιατί πίσω από την υπερβολή υπάρχει μια συζήτηση που είναι πραγματική: τεράστιο δημόσιο χρέος, υψηλές αποτιμήσεις, γεωπολιτική αστάθεια και εκατομμύρια νοικοκυριά των οποίων η οικονομική ασφάλεια είναι άμεσα ή έμμεσα συνδεδεμένη με τις αγορές.
Και στις μεγάλες οικονομικές κρίσεις υπάρχει ένας κανόνας που η Ιστορία έχει επαναλάβει αρκετές φορές:
Όσο όλα ανεβαίνουν, ο κίνδυνος μοιάζει μακρινός. Όταν όμως αρχίσουν να πέφτουν, όλοι ψάχνουν ταυτόχρονα την έξοδο.
Το εάν βρισκόμαστε πράγματι μπροστά σε ένα νέο «1929» κανείς δεν μπορεί να το γνωρίζει.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο Kiyosaki έχει ήδη πάρει θέση.
Και λέει ότι ο μεγάλος λογαριασμός δεν έχει έρθει ακόμη.
TSIPAS BLOG – ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ
