17 Νοεμβρίου. Πολυτεχνείο. Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία.
Τρεις λέξεις που γράφτηκαν στην Ιστορία με αίμα. Τρεις λέξεις που σχεδόν μισό αιώνα μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας εξακολουθούν να μας κοιτάζουν κατάματα.
Το 1973, φοιτητές και πολίτες ύψωσαν το ανάστημά τους απέναντι στη στρατιωτική δικτατορία. Απέναντι σε ένα καθεστώς που φυλάκιζε, βασάνιζε, λογόκρινε και στερούσε από τους ανθρώπους το δικαίωμα να αποφασίζουν για τη ζωή και το μέλλον τους.
Ο Γεώργιος Παπαδόπουλος και οι συνταγματάρχες είχαν επιβάλει τη δική τους αντίληψη για την τάξη, την πατρίδα και την εξουσία. Χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση. Χωρίς ελεύθερη λαϊκή εντολή.
Οι φοιτητές δεν είχαν ούτε όπλα ούτε εξουσία. Είχαν όμως κάτι που καμία δικτατορία δεν μπορούσε να τους προσφέρει.
Το θάρρος να πουν «όχι».
Και σήμερα;
Σήμερα έχουμε εκλογές, Σύνταγμα, Βουλή, ελεύθερο Τύπο, δικαίωμα στην έκφραση. Δεν ζούμε στη στρατιωτική δικτατορία του 1967. Αυτή είναι μια ιστορική και πολιτική πραγματικότητα που δεν πρέπει να ισοπεδώνουμε.
Αλλά αρκούν όλα αυτά για να αισθάνεται ένας άνθρωπος πραγματικά ελεύθερος;
Πόσο ελεύθερος είναι εκείνος που εργάζεται ασταμάτητα και δεν μπορεί να πληρώσει το ενοίκιό του;
Πόσο ελεύθερος είναι ο νέος που έχει σπουδάσει, έχει προσόντα, έχει όνειρα, αλλά βλέπει το μέλλον του να στενεύει;
Πόσο ελεύθερος είναι ο πολίτης που φοβάται να μιλήσει, μήπως χάσει τη δουλειά του, τη θέση του, την εύνοια κάποιου ισχυρού;
Και πόσο ελεύθερη είναι μια κοινωνία όταν η οικονομική δύναμη, η πολιτική επιρροή και ο έλεγχος της πληροφορίας συγκεντρώνονται σε ολοένα λιγότερα χέρια;
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα της σημερινής επετείου.
Υπάρχουν σήμερα Παπαδόπουλοι;
Όχι με την ιστορική έννοια ενός δικτάτορα που κυβερνά με στρατιωτικό νόμο. Αλλά υπάρχουν νοοτροπίες αυταρχισμού; Υπάρχουν άνθρωποι που θεωρούν ότι η εξουσία τούς ανήκει; Που δεν ανέχονται την κριτική, που απαιτούν σιωπή, που αντιμετωπίζουν τον πολίτη ως υπήκοο;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που οφείλουμε να θέτουμε. Σε κάθε κυβέρνηση. Σε κάθε εξουσία. Σε κάθε εποχή.
Γιατί η τυραννία δεν είναι μόνο ένα τανκ μπροστά σε μια πύλη. Ο αυταρχισμός μπορεί να εμφανιστεί και μέσα από την κατάχρηση εξουσίας, τον εκφοβισμό, την εξάρτηση και την προσπάθεια φίμωσης κάθε διαφορετικής φωνής.
Δεν είναι όλα αυτά δικτατορία. Είναι όμως φαινόμενα που μια Δημοκρατία οφείλει να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει πριν γίνουν κανονικότητα.
Και ίσως εδώ βρίσκεται το βαθύτερο νόημα του Πολυτεχνείου.
Δεν αρκεί να τιμούμε εκείνους που αγωνίστηκαν για την ελευθερία. Πρέπει να αναρωτιόμαστε τι κάνουμε εμείς με την ελευθερία που κληρονομήσαμε.
Αν την υπερασπιζόμαστε. Αν την ασκούμε. Αν την απαιτούμε και για εκείνον που διαφωνεί μαζί μας.
Γιατί μπορεί να έφυγε ο Παπαδόπουλος, αλλά ο κίνδυνος να συνηθίσουμε τον φόβο, τη σιωπή και την υποταγή δεν εξαφανίζεται ποτέ οριστικά.
Το Πολυτεχνείο δεν είναι μια επέτειος για να καταθέτουμε στεφάνια, να βγάζουμε λόγους και την επόμενη ημέρα να επιστρέφουμε αδιάφοροι στην καθημερινότητά μας.
Είναι μια διαρκής υπενθύμιση ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται και η Δημοκρατία δεν λειτουργεί στον αυτόματο πιλότο.
Και τελικά, 53 χρόνια μετά, το πιο δύσκολο ερώτημα δεν είναι αν ζούμε όπως τότε.
Δεν ζούμε.
Το ερώτημα είναι αν έχουμε το θάρρος να είμαστε πραγματικά ελεύθεροι σήμερα. Ή αν έχουμε μάθει να συμβιβαζόμαστε με όσα κάποτε θα θεωρούσαμε αδιανόητα.
Γιατί η ελευθερία δεν χάνεται μόνο όταν κάποιος σου την αφαιρεί.
Κινδυνεύει και όταν σταματάς να την υπερασπίζεσαι.
TSIPAS BLOG – ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ
