Οι μεγάλες ανατροπές στην ιστορία δεν έγιναν από τους βολεμένους. Δεν έγιναν από εκείνους που είχαν εξασφαλίσει τη ζωή τους και δεν ήθελαν να διακινδυνεύσουν τίποτα.
Έγιναν από τους νέους. Από εκείνους που είχαν όνειρα, φιλοδοξίες, πάθος και, πάνω απ’ όλα, λόγους να συγκρουστούν με το κατεστημένο.
Αυτοί ήταν πάντα η κινητήρια δύναμη των μεγάλων κοινωνικών αλλαγών. Αυτοί έβγαιναν μπροστά όταν οι προηγούμενες γενιές είχαν μάθει να συμβιβάζονται.
Και σήμερα, κάτι αρχίζει να κινείται ξανά.
Από τη Γαλλία μέχρι την Ισπανία, από τη Βρετανία μέχρι το Βέλγιο, η δυσαρέσκεια των νέων αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στον δημόσιο διάλογο.
Δεν πρόκειται για μια απλή διαμαρτυρία. Ούτε για μια περιστασιακή αντίδραση απέναντι σε κάποια κυβερνητική απόφαση.
Είναι μια ολόκληρη γενιά που αρχίζει να αμφισβητεί το μέλλον που της ετοιμάζουν.
Και τι μέλλον είναι αυτό;
Ενοίκια που καταπίνουν τον μισθό. Λογαριασμοί ρεύματος που προκαλούν τρόμο. Σούπερ μάρκετ που έχουν μετατραπεί σε καθημερινή οικονομική δοκιμασία. Μισθοί που τελειώνουν πριν τελειώσει ο μήνας.
Νέοι άνθρωποι που δουλεύουν, σπουδάζουν, προσπαθούν, αλλά δυσκολεύονται να κάνουν το αυτονόητο: να ζήσουν αξιοπρεπώς.
Και απέναντί τους μια Ευρώπη που μιλάει ασταμάτητα για ανάπτυξη, επενδύσεις, πράσινη μετάβαση, ψηφιακό μετασχηματισμό και οικονομική σταθερότητα.
Ωραία όλα αυτά. Αλλά ποια ανάπτυξη, όταν ο νέος δεν μπορεί να νοικιάσει ούτε ένα δυάρι; Ποια ευημερία, όταν χρειάζεται τη σύνταξη των γονιών του για να βγάλει τον μήνα;
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.
Η Ευρώπη γερνάει. Και όσο γερνάει, τόσο μεγαλύτερη πολιτική επιρροή αποκτούν οι μεγαλύτερες ηλικίες.
Οι άνθρωποι αυτοί έχουν, κατά κανόνα, διαφορετικές ανάγκες και προτεραιότητες. Πολλοί έχουν ήδη αποκτήσει σπίτι, έχουν δημιουργήσει οικογένεια, έχουν χτίσει μια οικονομική βάση.
Οι νέοι, αντίθετα, προσπαθούν να ξεκινήσουν από το μηδέν. Και διαπιστώνουν ότι οι κανόνες του παιχνιδιού έχουν γίνει ασφυκτικοί.
Ο καθηγητής της Οξφόρδης, Τιμ Βλάντας, έχει περιγράψει αυτή την πραγματικότητα με τον όρο «γεροντονομία». Ένα σύστημα στο οποίο η δημογραφική υπεροχή των μεγαλύτερων ηλικιών επηρεάζει τις πολιτικές και οικονομικές αποφάσεις, συχνά εις βάρος των αναγκών των νεότερων.
Στη Γαλλία, η ανεργία των νέων κινείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, κοντά στο 20% σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην ανάλυση των New York Times. Στην Ισπανία ξεπερνά το 22%, ενώ η στεγαστική κρίση έχει οδηγήσει χιλιάδες νέους σε οικονομικό αδιέξοδο.
Και στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα έχουμε φτάσει να θεωρούμε επίτευγμα το να μπορεί ένας τριαντάρης να πληρώνει μόνος του το ενοίκιο και το ρεύμα του.
Την ίδια ώρα, οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να μετρούν ποσοστά, δημοσκοπήσεις και εκλογικές ισορροπίες.
Μόνο που υπάρχει κάτι που δεν αποτυπώνεται εύκολα σε καμία δημοσκόπηση.
Η συσσωρευμένη αγανάκτηση.
Αυτή που χτίζεται κάθε φορά που ένας νέος βλέπει τον μισθό του να εξαφανίζεται. Κάθε φορά που αναβάλλει τη δημιουργία οικογένειας. Κάθε φορά που αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη χώρα του για να αναζητήσει μια καλύτερη ζωή.
Και δεν είναι μόνο ευρωπαϊκό φαινόμενο.
Σε χώρες όπως το Μπαγκλαντές και το Νεπάλ, μαζικά κινήματα με ισχυρή παρουσία νέων έχουν ήδη συμβάλει σε μεγάλες πολιτικές ανατροπές.
Στην Ευρώπη οι συνθήκες είναι διαφορετικές. Οι θεσμοί είναι ισχυρότεροι, οι κοινωνίες γηραιότερες και οι νέοι αριθμητικά λιγότεροι.
Αλλά ας μην κάνει κανείς το λάθος να θεωρήσει ότι επειδή οι νέοι είναι λιγότεροι, η οργή τους είναι και μικρότερη.
Το αντίθετο.
Όταν μια ολόκληρη γενιά αισθάνεται ότι εργάζεται μόνο για να επιβιώνει, ότι δεν μπορεί να αποκτήσει τίποτα δικό της και ότι το αύριο θα είναι χειρότερο από το σήμερα, τότε δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για βαθιές κοινωνικές αναταράξεις.
Δεν σημαίνει ότι αύριο θα πέσουν κυβερνήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σημαίνει όμως ότι το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζει αυτή τη δυσαρέσκεια σαν μια ακόμη είδηση της ημέρας.
Γιατί οι νέοι δεν ζητούν πια πολυτέλειες. Ζητούν να μπορούν να ζήσουν.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο κατηγορητήριο απέναντι στη σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα.
Μια ήπειρος που κάποτε ταυτίστηκε με την πρόοδο, την ευημερία και τις ευκαιρίες, δυσκολεύεται πλέον να πείσει τα ίδια της τα παιδιά ότι αξίζει να επενδύσουν το μέλλον τους σε αυτήν.
Κάτι μεγάλο μπορεί πράγματι να γεννιέται κάτω από την επιφάνεια.
Όχι απαραίτητα μια επανάσταση με την παραδοσιακή έννοια. Αλλά ένα κύμα αμφισβήτησης που δεν περιορίζεται σε μία χώρα, μία κυβέρνηση ή μία πολιτική παράταξη.
Ένα κύμα νέων που έρχεται να ξεσκεπάσει τις αποτυχίες μιας Ευρώπης η οποία έχει μάθει να συζητά για το μέλλον, χωρίς να ακούει εκείνους που θα το ζήσουν.
Και το ερώτημα δεν είναι αν οι νέοι έχουν δίκιο να φωνάζουν.
Το ερώτημα είναι πόσο ακόμη θα αντέξουν να μην τους ακούει κανείς.
Γιατί η ιστορία έχει αποδείξει κάτι: όταν οι νέοι αποφασίζουν ότι δεν πάει άλλο, οι βεβαιότητες των ισχυρών μπορούν να ανατραπούν.
Και η Ευρώπη καλό θα ήταν να το θυμηθεί.
TSIPAS BLOG – ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ
