Trump, Putin και Xi Jinping: Οι τρεις μεγάλοι κάθονται στο τραπέζι, ξαναμοιράζουν τον κόσμο και η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει με τον λογαριασμό στο χέρι!

Ο παλιός κόσμος τρίζει. Οι ισορροπίες ανατρέπονται, το πετρέλαιο και το χρήμα βρίσκονται στο επίκεντρο και οι τρεις ισχυρότεροι παίκτες του πλανήτη γνωρίζουν ότι ήρθε η ώρα για σκληρό παζάρι. Και η Ευρώπη; Εκείνη που πληρώνει ένα τεράστιο μέρος του λογαριασμού, κινδυνεύει να παρακολουθεί τις εξελίξεις από την εξέδρα.

Ας αφήσουμε για λίγο τις διπλωματικές ευγένειες, τα χαμόγελα μπροστά στις κάμερες και τις βαρύγδουπες δηλώσεις περί παγκόσμιας ειρήνης.

…διά χειρός Hλία Τσίπα

Γιατί πίσω από όλα αυτά παίζεται ένα παιχνίδι πολλών τρισεκατομμυρίων. Και όποιος πιστεύει ότι οι μεγάλες δυνάμεις κάθονται στο ίδιο τραπέζι επειδή ξαφνικά αγάπησαν η μία την άλλη, μάλλον δεν έχει καταλάβει πώς λειτουργεί ο κόσμος.

Trump, Putin, Xi Jinping. Αμερική, Ρωσία, Κίνα.

Τρεις διαφορετικοί κόσμοι. Τρεις τεράστιες οικονομικές και στρατιωτικές δυνάμεις. Τρία διαφορετικά συμφέροντα.

Ένα όμως είναι κοινό: Κανένας τους δεν πήγε σε αυτή τη γεωπολιτική παρτίδα για να βγει χαμένος.

Η συνάντηση στην Κίνα, εφόσον οδηγήσει σε ουσιαστικές συνεννοήσεις, μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής. Όχι επειδή οι τρεις ηγέτες συμφωνούν σε όλα. Κάθε άλλο. Αλλά επειδή γνωρίζουν ότι οι μεταξύ τους αποφάσεις μπορούν να επηρεάσουν ολόκληρο τον πλανήτη.

Και εδώ αρχίζει το πραγματικό ζουμί.

Πετρέλαιο. Φυσικό αέριο. Πυρηνικά. Σπάνιες γαίες. Τεχνολογία. Ουκρανία. Ιράν. Ταϊβάν.

Αυτά είναι τα μεγάλα χαρτιά. Όχι οι φωτογραφίες και οι χειραψίες.

Ο Trump θέλει να εμφανιστεί ως ο άνθρωπος που κλείνει συμφωνίες εκεί όπου οι προηγούμενοι απέτυχαν. Ο Putin θέλει να αποδείξει ότι, παρά τις κυρώσεις και τον πόλεμο, η Ρωσία παραμένει δύναμη που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει. Και ο Xi Jinping θέλει να κατοχυρώσει τη θέση της Κίνας ως παγκόσμιου παίκτη που δεν δέχεται πλέον να του υπαγορεύουν οι άλλοι τους κανόνες.

Με απλά ελληνικά; Ο καθένας κοιτάζει την πάρτη του. Και πολύ καλά γνωρίζουν και οι τρεις τι ζητούν.

Το πρόβλημα είναι τι ζητά η Ευρώπη. Και κυρίως αν έχει τη δύναμη να το επιβάλει.

Γιατί εδώ έχουμε φτάσει στο εξής παράδοξο.

Η Ευρώπη πληρώνει τις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία. Οι ευρωπαϊκές οικονομίες δοκιμάστηκαν από την ενεργειακή κρίση. Οι επιχειρήσεις πιέζονται από το κόστος παραγωγής. Τα νοικοκυριά μετρούν το τελευταίο ευρώ. Οι κυβερνήσεις αναζητούν δισεκατομμύρια για εξοπλισμούς και άμυνα.

Και την ίδια ώρα, οι μεγαλύτερες γεωπολιτικές ζυμώσεις πραγματοποιούνται με πρωταγωνιστές την Ουάσινγκτον, τη Μόσχα και το Πεκίνο.

Δηλαδή, για να το πούμε πιο λαϊκά, άλλοι κάνουν το μεγάλο παζάρι και υπάρχει ο κίνδυνος ο Ευρωπαίος πολίτης να πληρώσει τα σπασμένα.

Δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν έχει ισχύ. Έχει οικονομική δύναμη, τεράστια αγορά και σημαντική διπλωματική επιρροή. Αλλά άλλο πράγμα να διαθέτεις δύναμη στα χαρτιά και άλλο να μπορείς να τη μετατρέψεις σε ενιαία πολιτική.

Και κάπου εδώ βρίσκεται η μεγάλη της αδυναμία.

Είκοσι επτά κράτη, διαφορετικές προτεραιότητες, διαφορετικά οικονομικά συμφέροντα και μια διαρκής δυσκολία να μιλήσουν με μία φωνή.

Την ώρα που οι άλλοι παίζουν σκάκι, η Ευρώπη πολλές φορές μοιάζει να συζητά ακόμη ποιος θα κρατήσει τη σκακιέρα.

Και υπάρχει και κάτι ακόμη, που δεν πρέπει να περνά στα ψιλά.

Το πετρέλαιο. Το μεγάλο αφεντικό που δεν εμφανίζεται στις οικογενειακές φωτογραφίες των συνόδων, αλλά βρίσκεται σχεδόν πάντα πίσω από τις μεγάλες αποφάσεις.

Η Ρωσία διαθέτει τεράστιους ενεργειακούς πόρους. Η Κίνα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους καταναλωτές ενέργειας στον κόσμο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ενεργειακή υπερδύναμη, με τεράστια επιρροή στις αγορές και στις κυρώσεις.

Αν αλλάξουν οι ισορροπίες μεταξύ αυτών των τριών, μπορεί να αλλάξουν και οι τιμές, οι εμπορικές ροές, οι επενδύσεις και το κόστος παραγωγής.

Και τότε η γεωπολιτική δεν θα είναι μια μακρινή ιστορία που αφορά μόνο τους υπουργούς Εξωτερικών.

Θα φτάσει μέχρι την αντλία του βενζινάδικου, τον λογαριασμό του ρεύματος, το σούπερ μάρκετ και το ταμείο της επιχείρησης.

Γιατί έτσι λειτουργεί η παγκόσμια οικονομία.

Οι μεγάλοι διαπραγματεύονται σε αίθουσες με πολυελαίους και ο μικρός βλέπει το αποτέλεσμα στην τσέπη του.

Και πάμε στην Ουκρανία.

Έναν πόλεμο που έχει στοιχίσει ανθρώπινες ζωές, έχει καταστρέψει πόλεις, έχει προκαλέσει τεράστιες οικονομικές απώλειες και έχει μετατρέψει την ευρωπαϊκή ασφάλεια σε ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα της εποχής.

Ο Trump θέλει να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που μπορεί να φέρει την ειρήνη. Ο Putin επιδιώκει να εξασφαλίσει τα στρατηγικά συμφέροντα της Μόσχας. Η Κίνα θέλει σταθερότητα, χωρίς να θυσιάσει τη σχέση της με τη Ρωσία.

Και η Ουκρανία; Είναι η χώρα που υφίσταται την εισβολή και της οποίας το μέλλον δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν αντικείμενο συναλλαγής μεταξύ τρίτων.

Αλλά ας μην κοροϊδευόμαστε.

Στη διεθνή πολιτική, το δίκαιο και η ισχύς δεν συμβαδίζουν πάντοτε.

Και όταν οι ισχυροί αποφασίζουν να διαπραγματευτούν, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι μικρότεροι θα πάρουν αυτό που δικαιούνται.

Γι’ αυτό και οι συγκρίσεις με μια νέα Γιάλτα προκαλούν τόσο μεγάλη συζήτηση.

Όχι επειδή έχει αποδειχθεί ότι οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν να μοιράσουν τον πλανήτη. Τέτοια συμφωνία δεν έχει τεκμηριωθεί.

Αλλά επειδή επιστρέφει μια παλιά, σκληρή πραγματικότητα: Οι μεγάλες δυνάμεις έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν τις τύχες ολόκληρων περιοχών, ακόμη κι όταν οι λαοί τους δεν κάθονται στο ίδιο τραπέζι.

Και υπάρχει μια ακόμη λεπτομέρεια.

Οι τρεις δεν είναι φίλοι. Είναι ανταγωνιστές που γνωρίζουν πότε τους συμφέρει να συνομιλούν.

Η Αμερική φοβάται την οικονομική και τεχνολογική άνοδο της Κίνας. Η Κίνα δεν θέλει αμερικανικές παρεμβάσεις στην περιοχή της. Η Ρωσία συγκρούεται με τη Δύση για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Άρα δεν μιλάμε για μια νέα παγκόσμια παρέα.

Μιλάμε για τρεις παίκτες που μπορεί το πρωί να ανταλλάσσουν χειραψίες και το βράδυ να μετρούν ποιος κατάφερε να στριμώξει περισσότερο τον άλλον.

Αυτή είναι η πραγματικότητα των μεγάλων συμφερόντων.

Και όσο η Ευρώπη δεν αποκτά ξεκάθαρη στρατηγική, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος να βρεθεί μπροστά σε αποφάσεις που θα έχουν ληφθεί χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή της.

Ας μη γελιόμαστε λοιπόν.

Ο παλιός κόσμος δεν έχει εξαφανιστεί. Αλλά οι κανόνες του αμφισβητούνται όλο και πιο έντονα.

Η Αμερική δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένη την απόλυτη κυριαρχία της. Η Ρωσία επιχειρεί να επανακτήσει διεθνή επιρροή. Η Κίνα χτίζει υπομονετικά τη δική της θέση στην κορυφή.

Και η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα γίνει πραγματικός γεωπολιτικός παίκτης ή αν θα συνεχίσει να λειτουργεί κυρίως ως μια τεράστια αγορά, που πληρώνει ακριβά τις κρίσεις των άλλων.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, η Ιστορία δεν γράφεται από εκείνους που εκδίδουν τις περισσότερες ανακοινώσεις. Γράφεται από εκείνους που έχουν τη δύναμη να επιβάλουν τις αποφάσεις τους.

Και το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν Trump, Putin και Xi Jinping θα καταφέρουν να συμφωνήσουν.

Είναι αν η Ευρώπη θα καταφέρει να σηκώσει κεφάλι πριν διαπιστώσει ότι οι άλλοι έχουν ήδη κανονίσει το παιχνίδι.

Γιατί στον κόσμο που έρχεται, όποιος δεν κάθεται στο τραπέζι των αποφάσεων, κινδυνεύει να βρεθεί στον λογαριασμό. Και ο λογαριασμός, όπως πάντα, καταλήγει στον απλό πολίτη.

ΠΡΟΣΦΑΤΑ