Πρόστιμα, έλεγχοι, συλλήψεις, φόροι και εισφορές. Όλα καλά με τη νομιμότητα. Αλλά υπάρχει και μια άλλη κουβέντα που κάποια στιγμή πρέπει να ανοίξει. Τι κάνει το ίδιο το κράτος για να μπορεί ο Έλληνας να ζει με αξιοπρέπεια και ο επιχειρηματίας να δουλεύει χωρίς να παλεύει καθημερινά για την επιβίωσή του;
Να πληρώνεις. Να είσαι συνεπής. Να κόβεις αποδείξεις. Να αποδίδεις ΦΠΑ. Να πληρώνεις ΕΦΚΑ, μισθούς, ενοίκια, ρεύμα, προμηθευτές. Να μην αφήνεις ούτε ένα ευρώ πίσω.
Σωστά όλα αυτά. Κανείς δεν ζητά να καταργηθούν οι νόμοι.
Αλλά, μισό λεπτό. Το κράτος έχει μόνο απαιτήσεις; Υποχρεώσεις απέναντι στον πολίτη δεν έχει;
Γιατί εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.
Από τη μία, ένα κράτος που απαιτεί απόλυτη συνέπεια. Από την άλλη, μια κοινωνία που παλεύει με την ακρίβεια, τους χαμηλούς μισθούς, τα ακριβά ενοίκια και μια αγορά που δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να κρατηθεί όρθια.
Και μέσα σε όλα αυτά, ο μικρομεσαίος επιχειρηματίας καλείται να τα βγάλει πέρα. Να πληρώσει τους πάντες, να καλύψει κάθε υποχρέωση και, αν περισσέψει κάτι, να πάρει κι αυτός έναν μισθό για το σπίτι του.
Δηλαδή, ο επιχειρηματίας να έχει όλο το ρίσκο και το κράτος να εμφανίζεται πρώτο στο ταμείο;
Αυτό είναι το μεγάλο παράπονο που ακούγεται στην αγορά.
Και δεν αφορά μόνο τη νύχτα. Αφορά την εστίαση, το εμπόριο, τις υπηρεσίες, τον επαγγελματία της γειτονιάς. Τον άνθρωπο που σηκώνει κάθε πρωί τα ρολά και δεν ξέρει αν στο τέλος του μήνα θα του μείνει τίποτα.
Το κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την επιχειρηματικότητα αποκλειστικά ως πηγή φορολογικών εσόδων.
Δεν είναι μόνο εισπρακτικός μηχανισμός. Οφείλει να είναι και στήριγμα μιας κοινωνίας που θέλει να προχωρήσει.
Να δημιουργεί συνθήκες για αξιοπρεπείς μισθούς. Για επιχειρήσεις που μπορούν να αναπτυχθούν. Για νέους ανθρώπους που δεν θα αναγκάζονται να φεύγουν στο εξωτερικό. Για επαγγελματίες που δεν θα αισθάνονται ότι δουλεύουν μόνο για να εξοφλούν υποχρεώσεις.
Και κυρίως, να κάνει τη νομιμότητα πραγματικά βιώσιμη.
Γιατί δεν αρκεί να λες στον άλλον «πλήρωσε». Πρέπει να υπάρχει και μια οικονομία που του επιτρέπει να πληρώσει.
Προσοχή. Αυτό δεν αποτελεί άλλοθι για φοροδιαφυγή. Όποιος παρανομεί πρέπει να ελέγχεται και να αντιμετωπίζει τις συνέπειες που προβλέπει ο νόμος.
Αλλά η νομιμότητα δεν μπορεί να είναι μονόδρομος υποχρεώσεων μόνο για τον πολίτη. Πρέπει να συνοδεύεται και από ένα κράτος που λειτουργεί σωστά απέναντί του.
Που προσφέρει υπηρεσίες αντάξιες των φόρων που εισπράττει. Που περιορίζει τη γραφειοκρατία. Που δεν αντιμετωπίζει κάθε επιχειρηματία ως εν δυνάμει παραβάτη. Που βοηθά την υγιή επιχείρηση να μεγαλώσει αντί να την αφήνει να εξαντλείται.
Και εδώ έρχεται το μεγαλύτερο ερώτημα.
Θέλουμε μια Ελλάδα που θα μετρά μόνο πόσα πρόστιμα επέβαλε και πόσα χρήματα εισέπραξε ή μια Ελλάδα που θα μετρά πόσες επιχειρήσεις κατάφεραν να σταθούν στα πόδια τους, πόσες νέες δουλειές δημιουργήθηκαν και πόσοι άνθρωποι ζουν καλύτερα;
Γιατί το πραγματικά ισχυρό κράτος δεν αποδεικνύει τη δύναμή του μόνο με ελέγχους και κυρώσεις.
Την αποδεικνύει όταν ο πολίτης δεν φοβάται τον επόμενο λογαριασμό. Όταν ο εργαζόμενος μπορεί να ζήσει από τον μισθό του. Όταν ο επιχειρηματίας μπορεί να είναι συνεπής, να επενδύει και να του μένει ένα αξιοπρεπές εισόδημα.
Να κυνηγηθεί το μαύρο χρήμα. Να τελειώσουν οι παρανομίες. Αλλά να τελειώσει και η λογική ότι ο πολίτης υπάρχει μόνο για να πληρώνει.
Γιατί αν το κράτος απαιτεί τα πάντα, αλλά δεν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να μπορεί η κοινωνία να ανταποκριθεί, τότε κάτι πολύ σοβαρό δεν λειτουργεί σωστά.
Και κάποια στιγμή πρέπει να απαντηθεί το πιο απλό ερώτημα από όλα:
Τελικά, το κράτος υπάρχει για να υπηρετεί τον πολίτη ή ο πολίτης υπάρχει για να συντηρεί το κράτος;
