Δύο μεγάλες υποθέσεις, δεκάδες εκατομμύρια ευρώ φερόμενης φοροδιαφυγής και ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητο: Πώς γίνεται, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών ελέγχων, τέτοιες δραστηριότητες να μην εντοπίζονται εγκαίρως;
Οι υποθέσεις της Pizza Fan και του «Χωριάτικου», που βρίσκονται πλέον στο μικροσκόπιο της Δικαιοσύνης, ήρθαν στο προσκήνιο μέσα από τις έρευνες της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, του λεγόμενου ελληνικού FBI.
Και εδώ αρχίζει η συζήτηση για τον ρόλο της ΑΑΔΕ.
Η Ανεξάρτητη Αρχή εξηγεί ότι το myDATA δεν είναι παντοδύναμο. Καταγράφει τα φορολογικά στοιχεία που εκδίδονται και διαβιβάζονται, όχι τις συναλλαγές που πραγματοποιούνται με μετρητά χωρίς να εκδοθεί απόδειξη.
Στην περίπτωση της Pizza Fan, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, παραγγελίες φέρονται να καταχωρίζονταν ως «κεράσματα», χωρίς την αντίστοιχη έκδοση φορολογικού παραστατικού. Στην υπόθεση του «Χωριάτικου», οι αρχές ερευνούν ένα διαφορετικό και πιο σύνθετο πλέγμα φερόμενων οικονομικών παραβάσεων.
Πρόκειται για κατηγορίες που μένει να αξιολογηθούν από τη Δικαιοσύνη. Η εμπλοκή προσώπων ή επιχειρήσεων σε μια δικογραφία δεν συνεπάγεται αυτομάτως και ενοχή.
Από την άλλη, η ΑΑΔΕ έχει δίκιο σε κάτι ουσιαστικό: Η αστυνομική έρευνα διαθέτει μέσα, όπως οι νόμιμες τηλεφωνικές επισυνδέσεις, που δεν αποτελούν εργαλεία ενός συνηθισμένου φορολογικού ελέγχου. Οι δύο υπηρεσίες έχουν διαφορετικές αρμοδιότητες και λειτουργούν συμπληρωματικά.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ερωτήματα.
Όταν μιλάμε για δραστηριότητες που φέρονται να εκτείνονταν σε βάθος χρόνου, είναι εύλογο να αναρωτιέται κανείς αν υπήρχαν ενδείξεις που θα μπορούσαν να είχαν αξιολογηθεί νωρίτερα.
Η ΑΑΔΕ επικαλείται χιλιάδες ελέγχους, σημαντικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και έρευνες που, όπως υποστηρίζει, είχαν ήδη ξεκινήσει. Αυτά δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Όπως δεν μπορούν να αγνοηθούν και οι αναφορές περί ενδεχόμενης εμπλοκής υπαλλήλων της στις συγκεκριμένες υποθέσεις. Πρόκειται για ισχυρισμούς που απαιτούν αποδείξεις και θεσμική διερεύνηση, όχι βιαστικά συμπεράσματα. Η ίδια η Αρχή έχει ζητήσει στοιχεία από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να μηδενίσουμε τον φοροελεγκτικό μηχανισμό. Είναι να δούμε πού λειτουργεί αποτελεσματικά και πού χρειάζεται να γίνει καλύτερος.
Γιατί η φοροδιαφυγή δεν αντιμετωπίζεται μόνο με περισσότερα ψηφιακά συστήματα. Χρειάζονται σωστή αξιοποίηση των πληροφοριών, ουσιαστικοί έλεγχοι, συνεργασία των υπηρεσιών και, κυρίως, εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Και αυτή η εμπιστοσύνη χτίζεται όταν το κράτος ελέγχει με την ίδια σοβαρότητα τον μικρό επαγγελματία και τη μεγάλη επιχείρηση.
Το myDATA δεν μπορεί να βλέπει τα πάντα. Το κράτος, όμως, οφείλει να κάνει ό,τι μπορεί για να μη μένουν μεγάλες υποθέσεις κάτω από τα ραντάρ του.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα. Και όχι ποια υπηρεσία θα πάρει τα εύσημα για την επόμενη μεγάλη αποκάλυψη.
