Υπάρχουν κάποια κείμενα που δεν χρειάζονται πολλές λέξεις για να σε ταρακουνήσουν. Λίγοι στίχοι, μια εικόνα, μια αλήθεια. Και ξαφνικά όλο το νόημα του Πάσχα ξεγυμνώνεται μπροστά σου.
Το μικρό αυτό ποίημα με τίτλο «Πάσχα», γραμμένο στο Παρίσι τον Γενάρη του ’71, δεν μιλά μόνο για τη θρησκευτική κορύφωση των ημερών. Μιλά για τον άνθρωπο. Για τη διαχρονική του αντίφαση. Για τη συνήθειά του να αποθεώνει σήμερα αυτό που αύριο θα γκρεμίσει.
«Χαιρέτισαν με βάγια τον ερχομό του έρωτα», γράφει.
Και μέσα σε μία μόνο φράση, ξεδιπλώνεται ολόκληρη η ανθρώπινη φύση: ο ενθουσιασμός, η λατρεία, η αποδοχή. Η ανάγκη να υψώσουμε κάτι, να το δοξάσουμε, να το υποδεχθούμε σαν λύτρωση.
Μόνο που μετά έρχεται η δεύτερη πράξη.
Η γνώριμη. Η σκοτεινή. Η ανθρώπινη.
Οι ίδιοι που αποθέωσαν, είναι αυτοί που σταυρώνουν. Οι ίδιοι που ύψωσαν βάγια, είναι αυτοί που πληγώνουν, ταπεινώνουν, εξομοιώνουν, καταδικάζουν. Ο έρωτας εδώ δεν στέκεται μόνο ως συναίσθημα. Στέκεται σαν κάθε τι φωτεινό, αγνό, αληθινό, που ο άνθρωπος αρχικά αναγνωρίζει αλλά στην πορεία αδυνατεί να αντέξει.
Και ίσως εκεί βρίσκεται όλη η δύναμη αυτού του κειμένου: στο ότι δεν μιλά απλώς για το Θείο Δράμα. Μιλά για το πώς επαναλαμβάνεται κάθε μέρα γύρω μας. Στις σχέσεις. Στις φιλίες. Στην κοινωνία. Στον τρόπο που συχνά χειροκροτούμε κάτι μόνο μέχρι να έρθει η στιγμή να το προδώσουμε.
Το πιο σκληρό όμως χτύπημα έρχεται στο τέλος:
«Και πάλι περιμέναν πως θ’ αναστηθεί για χάρη τους.»
Εκεί κρύβεται όλη η τραγικότητα.
Όχι μόνο γιατί πλήγωσαν.
Αλλά γιατί, αφού πλήγωσαν, περίμεναν και σωτηρία. Περίμεναν ανάσταση. Περίμεναν επιστροφή. Περίμεναν θαύμα. Σαν να μην είχε προηγηθεί τίποτα. Σαν η θυσία να τους οφειλόταν.
Κάπως έτσι, το Πάσχα παύει να είναι μόνο μια γιορτή μνήμης και γίνεται καθρέφτης. Μας αναγκάζει να δούμε όχι μόνο τη Σταύρωση και την Ανάσταση ως θρησκευτικά γεγονότα, αλλά και ως διαρκή ανθρώπινα μοτίβα. Πόσες φορές δεν έχουμε κι εμείς υποδεχθεί κάτι με ενθουσιασμό και μετά το πολεμήσαμε; Πόσες φορές δεν ζητήσαμε από ανθρώπους, από σχέσεις, από συναισθήματα να «αναστηθούν» για χάρη μας, αφού πρώτα εμείς οι ίδιοι τα είχαμε τραυματίσει;
Αυτό είναι το πραγματικό βάρος των ημερών.
Όχι το τυπικό. Όχι το εθιμοτυπικό.
Αλλά η αλήθεια που αφήνουν πίσω τους.
Το Πάσχα, τελικά, δεν είναι μόνο το πέρασμα από το σκοτάδι στο φως. Είναι και η σκληρή υπενθύμιση ότι πολλές φορές ο άνθρωπος γίνεται ο ίδιος ο διώκτης αυτού που είχε κάποτε αγαπήσει.
Και ίσως γι’ αυτό τέτοια λόγια μένουν ζωντανά.
Γιατί δεν περιγράφουν μόνο μια ιερή ιστορία.
Περιγράφουν και εμάς.
