Όσο κι αν πόνεσαν οι τιμές των τροφίμων τα τελευταία χρόνια, όλα δείχνουν πως το έργο δεν τελείωσε. Αντίθετα, μπορεί τώρα να μπαίνουμε σε ακόμη πιο δύσκολη φάση.
Το έγραψε το Bloomberg για τις ΗΠΑ, όμως η ίδια ανησυχία περνά πλέον και στην Ευρώπη. Και φυσικά στην Ελλάδα, όπου ο κόσμος δεν χρειάζεται καμία έκθεση για να καταλάβει τι συμβαίνει. Το βλέπει κάθε μέρα στο σούπερ μάρκετ, στο ρεύμα, στα καύσιμα, στο καλάθι του σπιτιού.
Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας χτυπάει καμπανάκι. Τα γεωπολιτικά σοκ, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, το ενεργειακό κόστος, οι μεταφορές, οι δασμοί και η κλιματική κρίση φτιάχνουν ξανά ένα εκρηκτικό μείγμα.
Και το αποτέλεσμα είναι γνωστό: οι τιμές ανεβαίνουν, τα εισοδήματα πιέζονται, η καθημερινότητα στενεύει.
Σύμφωνα με τη Eurostat, τον Απρίλιο ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε στο 3% στη ζώνη του ευρώ και στο 3,2% στην ΕΕ. Στην Ελλάδα, η εικόνα είναι ακόμη πιο βαριά: 4,6% κατά τη Eurostat, 5,4% κατά την ΕΛΣΤΑΤ.
Με απλά λόγια, η ακρίβεια όχι μόνο δεν έφυγε, αλλά δείχνει να επιστρέφει με νέο πρόσωπο.
Στη Γαλλία οι τιμές αυξήθηκαν 2,8%, στην Ιταλία 3,3%, στην Ισπανία 3,6%, ενώ στη Γερμανία, παρά τη μικρή επιβράδυνση, ο πληθωρισμός παρέμεινε στο 2,7%. Μπορεί να μοιάζουν ψυχροί αριθμοί, όμως στην πραγματική ζωή μεταφράζονται σε λιγότερα χρήματα στην τσέπη.
Κάπου εδώ αρχίζει και το πιο δύσκολο σενάριο. Η ΕΚΤ φαίνεται να εξετάζει νέα αύξηση επιτοκίων, την πρώτη από το 2023. Οι αγορές ήδη προεξοφλούν αύξηση 25 μονάδων βάσης στη συνεδρίαση του Ιουνίου, ενώ δεν αποκλείεται και δεύτερη κίνηση μέχρι το τέλος της χρονιάς.
Αυτό σημαίνει πιο ακριβό χρήμα. Πιο δύσκολα δάνεια. Μεγαλύτερη πίεση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η εικόνα δεν είναι καλύτερη. Στις ΗΠΑ ο πληθωρισμός έτρεξε με 3,8% τον Απρίλιο, στον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων τριών ετών. Η Fed δύσκολα θα ρίξει τα επιτόκια, παρά τις πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι και ψυχολογικό.
Οι καταναλωτές έχουν πλέον μνήμη. Έζησαν την πανδημία, τον πόλεμο στην Ουκρανία, την ενεργειακή κρίση, τις ανατιμήσεις. Και τώρα, μπροστά σε κάθε νέο σοκ, αντιδρούν πιο γρήγορα, πιο φοβισμένα, πιο αμυντικά.
Η ΕΚΤ το λέει καθαρά: οι εμπειρίες των προηγούμενων κρίσεων επηρεάζουν τις προσδοκίες και τη συμπεριφορά των νοικοκυριών. Όταν ο κόσμος φοβάται, μαζεύεται. Κόβει έξοδα. Περιορίζει την κατανάλωση. Αναβάλλει αποφάσεις.
Και εκεί γεννιέται ο μεγάλος φόβος: στασιμοπληθωρισμός. Δηλαδή τιμές που ανεβαίνουν και ανάπτυξη που πέφτει.
Η Ευρώπη ήδη δείχνει σημάδια κόπωσης. Η Γαλλία συρρικνώθηκε στις αρχές του έτους, η κατανάλωση και οι επενδύσεις υποχώρησαν, ενώ οι δείκτες εμπιστοσύνης χειροτερεύουν. Η Ιταλία κρατά καλύτερη εικόνα, όμως η Γερμανία, η βαριά μηχανή της Ευρώπης, έχει σοβαρό πρόβλημα.
Οι προβλέψεις για την ανάπτυξη χαμηλώνουν, ο πληθωρισμός ανεβαίνει και η οικονομία μοιάζει να μπαίνει σε μια περίοδο μεγάλης δυσκολίας.
Η Κάθριν Νάις της PGIM είπε στο Bloomberg ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη παραμένει σχετικά ελεγχόμενος και μπορεί να κορυφωθεί κοντά στο 3,5% μέσα στο καλοκαίρι. Όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πού θα φτάσουν οι τιμές.
Είναι αν η οικονομία αντέχει.
Γιατί η ακρίβεια δεν είναι ένας αριθμός σε μια έκθεση. Είναι το καλάθι που δεν γεμίζει. Είναι ο λογαριασμός που έρχεται φουσκωμένος. Είναι η έξοδος που κόβεται. Είναι η μικρή επιχείρηση που πιέζεται. Είναι το νοικοκυριό που μετράει ξανά και ξανά τα ίδια χρήματα.
Και αν η Ευρώπη μπει ξανά σε κύκλο αυξημένων επιτοκίων, ακριβής ενέργειας και μειωμένης ανάπτυξης, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι θεωρητικό.
Θα είναι μπροστά μας.
Και θα το πληρώσουν, όπως πάντα, πρώτοι οι πολλοί.
