Πίσω από τη μεγάλη συζήτηση για τη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα, κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα που δεν φαίνεται εύκολα στους αριθμούς: ένα τεράστιο απόθεμα ακινήτων παραμένει «παγωμένο», κλειστό και ουσιαστικά εκτός αξιοποίησης.
Τα στοιχεία δείχνουν πως μόνο ένα πολύ μικρό μέρος από τα ακίνητα που σήμερα παραμένουν κενά και αναξιοποίητα μπορεί να μπει άμεσα στην αγορά χωρίς εμπόδια. Με βάση τον διεθνή δείκτη FREI, μόλις το 19% αυτών των ακινήτων θεωρείται «νομικά καθαρό», δηλαδή χωρίς σοβαρές εκκρεμότητες που να μπλοκάρουν την αξιοποίησή του. Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το γεγονός ότι μόλις το 10% του συνολικού αποθέματος μπορεί στην πράξη να αξιοποιηθεί άμεσα.
Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα της στέγασης δεν έχει να κάνει μόνο με την έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών, αλλά και με το ότι ένα μεγάλο κομμάτι της υπάρχουσας ακίνητης περιουσίας παραμένει εγκλωβισμένο εκτός αγοράς. Υπάρχουν ακίνητα στα χαρτιά, αλλά όχι στην πραγματική οικονομία.
Σύμφωνα με την BluPeak Estate Analytics, περίπου το 32% των ακινήτων στην Ελλάδα παραμένει ανενεργό. Κι όμως, από αυτό το ποσοστό, μόνο το ένα τέταρτο είναι πλήρως καταγεγραμμένο, στοιχείο που αποκαλύπτει ένα σοβαρό κενό στην αποτύπωση της πραγματικής εικόνας της αγοράς.
Την ίδια ώρα, η ανάλυση δείχνει ότι περίπου τέσσερα στα δέκα από αυτά τα ακίνητα θα μπορούσαν να επανέλθουν στην αγορά με σχετικά περιορισμένες παρεμβάσεις. Δηλαδή, δεν μιλάμε πάντα για «χαμένες» περιπτώσεις, αλλά για ιδιοκτησίες που χρειάζονται μικρές τεχνικές, νομικές ή διοικητικές διορθώσεις ώστε να καταστούν αξιοποιήσιμες.
Το ζήτημα, πάντως, δεν περνά απαρατήρητο από την κοινωνία. Έρευνα της Ierax Analytix για λογαριασμό της BluPeak καταγράφει ότι το 82% των νέων ηλικίας 25 έως 35 ετών θεωρεί πως η έλλειψη ελέγχου στην αγορά ακινήτων επηρεάζει άμεσα τις τιμές, ενώ το 75% ζητά πλήρη ψηφιακή καταγραφή του αποθέματος.
Ακόμη πιο ηχηρό είναι το στοιχείο ότι το 81% δηλώνει πως το στεγαστικό επηρεάζει βασικές αποφάσεις ζωής, αποδεικνύοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι πια απλώς οικονομικό, αλλά βαθιά κοινωνικό.
Στις ηλικίες 36 έως 55 ετών, το 70% θεωρεί απαραίτητη τη δημιουργία ενός ενιαίου δημόσιου μητρώου ακινήτων, ενώ το 60% πιστεύει ότι ένα τέτοιο εργαλείο θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στη σταθεροποίηση των τιμών. Παράλληλα, το 72% εκτιμά ότι η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικό αντίβαρο απέναντι στη στεγαστική πίεση.
Η ουσία είναι μία: στην Ελλάδα δεν λείπουν μόνο τα σπίτια που χρειάζεται η αγορά. Λείπει και ο μηχανισμός που θα επιτρέψει σε χιλιάδες ακίνητα να βγουν από την αδράνεια και να περάσουν ξανά στην πραγματική αξιοποίηση. Και όσο αυτό δεν αλλάζει, το στεγαστικό θα παραμένει μια ανοιχτή πληγή.
