Για να καταλάβεις τι έχει συμβεί στα ελληνικά media, πρέπει πρώτα να ξεχάσεις τον παλιό τους χάρτη.
Τα μεγάλα εκδοτικά «μαγαζιά», οι παραδοσιακές οικογένειες του Τύπου και οι πανίσχυροι εκδότες που μπορούσαν κάποτε να καθορίσουν μόνοι τους την ατζέντα δεν αποτελούν πλέον το μοναδικό μοντέλο.
Το παιχνίδι έχει μεταφερθεί αλλού.
Σήμερα, ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής ενημέρωσης βρίσκεται μέσα σε επιχειρηματικά οικοσυστήματα που ξεκινούν από τη ναυτιλία και φτάνουν στην ενέργεια, τις κατασκευές, το real estate και τον αθλητισμό.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον: οι περισσότεροι από τους ισχυρούς ανθρώπους των ελληνικών media δεν έγιναν ισχυροί μέσα από τα media. Ήρθαν σε αυτά έχοντας ήδη δύναμη αλλού.
Αν κάποιος επιχειρούσε σήμερα να σχεδιάσει τον χάρτη, θα έβλεπε μπροστά του μερικούς πολύ συγκεκριμένους πόλους.
Ο Βαγγέλης Μαρινάκης έχει εξελιχθεί σε έναν από τους ισχυρότερους. Η Alter Ego Media συγκεντρώνει το MEGA, «Το Βήμα», «Τα Νέα», το in.gr και ένα ευρύτερο ψηφιακό χαρτοφυλάκιο. Ένας όμιλος που πλέον δεν συμμετέχει απλώς στην αγορά της ενημέρωσης, αλλά βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της.
Απέναντι –και ταυτόχρονα εδώ και δεκαετίες μέσα στο παιχνίδι– βρίσκεται η οικογένεια Βαρδινογιάννη. Η παρουσία της στην τηλεόραση μέσω Star και Alpha συνοδεύεται από ένα επιχειρηματικό εκτόπισμα πολλαπλάσιο του μιντιακού, με επίκεντρο τη Motor Oil και την ενέργεια.
Ο Θοδωρής Κυριακού, από την άλλη, έχει πίσω του έναν όμιλο που έμαθε εδώ και χρόνια να κοιτάζει πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Ο ΑΝΤ1 παραμένει η ναυαρχίδα στην Ελλάδα, αλλά η συνολική δραστηριότητα του ομίλου είναι πολύ ευρύτερη.
Σταθερός παίκτης παραμένει και η οικογένεια Αλαφούζου, με τον ΣΚΑΪ να διατηρεί ισχυρή παρουσία σε τηλεόραση, ραδιόφωνο και internet.
Υπάρχει όμως και η πλευρά του διαδικτύου.
Ο Δημήτρης Γιαννακόπουλος, μέσω της DPG Digital Media, έχει δημιουργήσει έναν διαφορετικό μιντιακό πόλο, χτισμένο σε μεγάλο βαθμό πάνω στην ψηφιακή ενημέρωση και ψυχαγωγία, με brands όπως Newsbomb και CNN Greece.
Ο Γιάννης Κουρτάκης έχτισε από την πλευρά του γύρω από τα «Παραπολιτικά» ένα σύστημα που δεν περιορίστηκε ποτέ σε μία εφημερίδα. Ραδιόφωνο, sites και έντονη παρουσία στην πολιτική επικαιρότητα έδωσαν στο brand πολύ μεγαλύτερο αποτύπωμα.
Στη Βόρεια Ελλάδα, η περίπτωση του Ιβάν Σαββίδη έχει τα δικά της χαρακτηριστικά. Το OPEN αποτελεί το τηλεοπτικό σκέλος ενός πολύ μεγαλύτερου επιχειρηματικού πλέγματος που έχει συνδεθεί με τον ΠΑΟΚ, τον τουρισμό, το λιμάνι της Θεσσαλονίκης και σημαντικές επενδύσεις στην περιοχή.
Και ύστερα ήρθε ένας καινούργιος πόλος.
Μπάκος – Καϋμενάκης – Εξάρχου.
Εδώ αξίζει να σταθούμε.
Γιατί πρόκειται για επιχειρηματικό σχήμα που μεγάλωσε με πολύ μεγάλη ταχύτητα, αποκτώντας ισχυρή παρουσία σε ενέργεια και κατασκευές και μπαίνοντας παράλληλα στο μιντιακό παιχνίδι. Είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική απόδειξη ότι η επόμενη γενιά ισχυρών παικτών της ενημέρωσης δεν προέρχεται απαραίτητα από τον χώρο της ενημέρωσης.
Στο κάδρο βρίσκεται και ο Δημήτρης Μελισσανίδης, με διαφορετική στρατηγική και περισσότερο επιλεκτικές κινήσεις, αλλά με επιχειρηματικό μέγεθος που του επιτρέπει να αποτελεί υπολογίσιμο παράγοντα κάθε φορά που αποφασίζει να κινηθεί.
Και εδώ αρχίζει το πραγματικά μεγάλο θέμα.
762 εταιρείες
Η έρευνα της δημοσιογραφικής ομάδας Solomon προσπάθησε να μην κοιτάξει μόνο τα κανάλια και τις εφημερίδες.
Κοίταξε πίσω από αυτά.
Μετά από πολύμηνη έρευνα σε εταιρικά μητρώα, ισολογισμούς, ανακοινώσεις και άλλα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία σε δεκάδες χώρες, χαρτογράφησε 762 εταιρείες σε 32 χώρες που συνδέονταν με κορυφαία επιχειρηματικά συμφέροντα τα οποία έχουν παρουσία στα ελληνικά media.
Και κάπου εδώ αλλάζει εντελώς η συζήτηση.
Γιατί από τις 762 εταιρείες, μόλις 94 κατατάσσονταν στον χώρο των ΜΜΕ.
Οι υπόλοιπες;
Ναυτιλία, χρηματοοικονομικά, ενέργεια, ακίνητα, κατασκευές, βιομηχανία και άλλες δραστηριότητες.
Η ναυτιλία βρισκόταν στην κορυφή με 164 εταιρείες. Τα χρηματοοικονομικά ακολουθούσαν με 153 και η ενέργεια με 114.
Αυτός είναι ουσιαστικά ο νέος χάρτης των ελληνικών media.
Δεν έχουμε πλέον απλώς έναν εκδότη που έχει μία εφημερίδα και έναν ραδιοφωνικό σταθμό.
Έχουμε επιχειρηματίες που μπορεί να διαθέτουν δεκάδες εταιρείες, δραστηριότητες σε διαφορετικές χώρες και συμφέροντα σε εντελώς διαφορετικούς κλάδους και, μέσα σε αυτό το τεράστιο παζλ, να υπάρχει και ένα κανάλι, μια εφημερίδα ή ένα μεγάλο ενημερωτικό δίκτυο.
Ακόμη και η απάντηση στο «ποιος έχει τι» μπορεί να γίνει δύσκολη.
Ο Alpha είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολυπλοκότητας που μπορεί να υπάρχει πίσω από μία τηλεοπτική επιχείρηση. Εταιρείες συμμετοχών, διαφορετικοί μέτοχοι και διαδοχικά εταιρικά επίπεδα δημιουργούν μια δομή πολύ πιο σύνθετη από εκείνη που αντιλαμβάνεται ο τηλεθεατής βλέποντας απλώς το λογότυπο ενός καναλιού.
Και κάπου εδώ βρίσκεται η ουσία.
Δεν χρειάζεται να υποθέσει κανείς ότι ένας επιχειρηματίας τηλεφωνεί καθημερινά σε έναν δημοσιογράφο για να του πει τι θα γράψει.
Η σοβαρή συζήτηση είναι διαφορετική.
Είναι η συγκέντρωση οικονομικής και μιντιακής ισχύος στα ίδια επιχειρηματικά οικοσυστήματα.
Όταν ο ίδιος ευρύτερος επιχειρηματικός κόσμος συναντάται σε ενέργεια, ναυτιλία, κατασκευές, ποδόσφαιρο και ενημέρωση, η χαρτογράφηση της ιδιοκτησίας των Μέσων παύει να αποτελεί απλώς επιχειρηματικό ρεπορτάζ.
Γίνεται ζήτημα που αφορά τον ίδιο τον αναγνώστη.
Γιατί όταν ανοίγεις ένα site, αγοράζεις μια εφημερίδα ή παρακολουθείς ένα δελτίο ειδήσεων, έχει αξία να γνωρίζεις όχι μόνο τι σου λέει ένα Μέσο.
Αλλά και ποιος βρίσκεται πίσω από αυτό.
Και κυρίως, τι άλλο βρίσκεται πίσω από εκείνον.
TSIPAS BLOG – ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ
