Οι λέξεις με τις οποίες μια χώρα περιγράφει κάθε χρόνο όσα αρνήθηκε να προλάβει
Κάθε μεγάλη πυρκαγιά αφήνει πίσω της δύο τοπία. Το πρώτο είναι καμένο και φαίνεται από μακριά. Το δεύτερο είναι διοικητικό και κρύβεται πίσω από ανακοινώσεις, αριθμούς, συναρμοδιότητες και προσεκτικά επιλεγμένες λέξεις.
Για το πρώτο υπάρχουν δορυφορικές εικόνες. Για το δεύτερο χρειάζεται λεξικό.
Όχι για να μάθουμε τι σημαίνουν οι λέξεις, αλλά για να θυμηθούμε τι συχνά προσπαθούν να αποκρύψουν.
• Αντιπυρική περίοδος: η εποχή κατά την οποία όλοι θυμούνται όσα έπρεπε να είχαν γίνει τον χειμώνα.
• Ετοιμότητα: η επίσημη κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο μηχανισμός λίγο πριν αποδειχθεί ανέτοιμος.
• Συντονισμός: η τέχνη πολλών υπηρεσιών να δίνουν ταυτόχρονα διαφορετικές εντολές.
• Συναρμοδιότητα: το διοικητικό θαύμα με το οποίο η ευθύνη μοιράζεται τόσο πολύ, ώστε στο τέλος εξαφανίζεται.
• Αρμόδιος: ο άνθρωπος που ήταν υπεύθυνος μέχρι τη στιγμή που χρειάστηκε να δώσει εξηγήσεις.
• Πρόληψη πυρκαγιάς: η λιγότερο θεαματική και, γι’ αυτό, λιγότερο δημοφιλής μορφή πολιτικής προστασίας.
• Εκκένωση: η επιτυχία που ανακοινώνεται όταν έχει αποτύχει η προστασία του τόπου που εκκενώνεται.
• Μήνυμα έκτακτης ανάγκης: η ηλεκτρονική υπενθύμιση ότι ο πολίτης πρέπει να εγκαταλείψει όσα η διοίκηση δεν κατάφερε να προστατεύσει.
• Ανεξέλεγκτο μέτωπο: μια μικρή εστία που συνάντησε αρκετή καύσιμη ύλη και ακόμη περισσότερη αμέλεια.
• Καύσιμη ύλη: ό,τι παραμένει στο έδαφος μέχρι να μετατραπεί από πρόβλημα καθαριότητας σε εθνική κρίση.
• Αντιπυρική ζώνη: μια λωρίδα γης που συχνά καθαρίζεται πρώτα στα έγγραφα και αργότερα, ίσως, στο έδαφος.
• Δασικός δρόμος: η οδός που παραμένει κλειστή μέχρι να χρειαστεί επειγόντως να είναι ανοιχτή.
• Υδροληψία: η υποδομή της οποίας η λειτουργία θεωρείται αυτονόητη μέχρι τη στιγμή που δεν λειτουργεί.
• Εναέριο μέσο: η ακριβή απόδειξη ότι η φωτιά αφέθηκε πρώτα να γίνει αρκετά μεγάλη.
• Απολογισμός: η διαδικασία κατά την οποία οι αριθμοί παρουσιάζονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην ενοχλούν κανέναν υπεύθυνο.
• Διερεύνηση αιτίων: η υπόσχεση ότι κάποτε θα μάθουμε γιατί συνέβη αυτό που όλοι γνώριζαν ότι μπορούσε να συμβεί.
• Ανθρώπινο λάθος: η βολική εξήγηση που χρησιμοποιείται όταν το λάθος του συστήματος έχει πολλούς υπογράφοντες.
• Πρωτόγνωρες συνθήκες: οι ίδιες συνθήκες με πέρυσι, αλλά με καινούργια ανακοίνωση.
• Κλιματική κρίση: πραγματικός κίνδυνος και, για ορισμένους, θαυμάσιο άλλοθι για κάθε διοικητική παράλειψη.
• Ατομική ευθύνη: το βάρος που γίνεται βαρύτερο όσο χαμηλότερα βρίσκεται κανείς στην ιεραρχία.
• Πολιτική ευθύνη: μια ευγενής έννοια που αναγνωρίζεται πάντοτε, αρκεί να μη συνοδεύεται από συνέπειες.
• Λογοδοσία: η απαίτηση να εξηγεί κάποιος όχι μόνο τι συνέβη, αλλά και τι όφειλε να είχε κάνει πριν συμβεί.
• Παραίτηση: η σπάνια περίπτωση κατά την οποία ένας υπεύθυνος παραδέχεται ότι η ευθύνη δεν ήταν απλώς μεταφορική.
• Εμπρηστής: ο χρήσιμος ένοχος που εξηγεί την έναρξη της φωτιάς, αλλά όχι την αδυναμία να περιοριστεί.
• Στάχτη: το τελικό προϊόν της φωτιάς και της διοίκησης, όταν αμφότερες αφεθούν χωρίς έλεγχο.
• Συμψηφισμός: η τέχνη να αποδεικνύεις ότι μια σημερινή παράλειψη παύει να είναι παράλειψη, επειδή κάποιος άλλος παρέλειψε κάτι παλαιότερα.
• Πρόληψη: η ενοχλητική συνήθεια να ενεργείς πριν η καταστροφή προσφέρει τηλεοπτικό θέαμα.
• Καταστολή: η ένδοξη προσπάθεια να διορθώσεις μέσα σε ώρες όσα αμέλησες επί μήνες.
• Υποψία: η απόδειξη που προτιμά κάποιος όταν η πραγματική απόδειξη αρνείται να εμφανιστεί.
• Ακραίο φαινόμενο: ένα φυσικό γεγονός που η διοίκηση θεωρεί απρόβλεπτο κάθε φορά που αποδεικνύεται ότι το είχε προβλέψει η Μετεωρολογική Υπηρεσία.
• Πολιτικός φανατισμός: η ικανότητα να θεωρείς κάθε ερώτηση επίθεση και κάθε στοιχείο περιττό.
• Ανόητος: εκείνος που, όταν του ζητούν να απαντήσει σε ένα επιχείρημα, αφηγείται με μεγάλη αυτοπεποίθηση όλα όσα θυμάται εκτός από αυτό.
Οι φωτιές δεν θα πάψουν να υπάρχουν επειδή αλλάξαμε τις λέξεις με τις οποίες τις περιγράφουμε. Ίσως, όμως, πάψουμε κάποτε να καιγόμαστε με τον ίδιο τρόπο, όταν οι λέξεις «ευθύνη», «πρόληψη» και «λογοδοσία» αποκτήσουν πραγματικό περιεχόμενο.
Γιατί το δάσος που κάηκε μπορεί να ξαναγεννηθεί.
Η διοικητική αμνησία, όμως, αναγεννά πάντοτε την επόμενη καταστροφή.
Ο Γεώργιος Παρίσης είναι Capt, MMa, MSc (Marine Engineering Management), DM, Candidate for the Master of Laws (LL.M) University of Essex. Μελετά την ισχύ, τη συμπεριφορά και τις σιωπηλές ιεραρχίες. Δεν αναζητά εύκολους ενόχους… αναζητά ποιος γνώριζε, ποιος μπορούσε και ποιος δεν έπραξε
