Την ώρα που τα χρηματιστήρια γράφουν νέα υψηλά, οι τεχνολογικές μετοχές καλπάζουν και η τεχνητή νοημοσύνη έχει εξελιχθεί στη νέα επενδυτική μανία, κάποιοι χτυπούν το καμπανάκι του κινδύνου.
Και δεν μιλάμε για τυχαίες φωνές.
Ένας από τους πιο γνωστούς επενδυτικούς συμβούλους στον κόσμο, ο Robert Kiyosaki, και ένας από τους πιο έμπειρους τραπεζίτες της διεθνούς αγοράς, ο Satyajit Das, βλέπουν πίσω από τη λάμψη μια πραγματικότητα που, όπως υποστηρίζουν, μπορεί να οδηγήσει στη μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική αναταραχή των τελευταίων δεκαετιών.
Οι δύο άνδρες ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες, όμως καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα.
Το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα έχει γεμίσει υπερβολές.
Ο Kiyosaki μιλά για τη λεγόμενη «Everything Bubble», τη φούσκα των πάντων. Μια περίοδο κατά την οποία σχεδόν όλα τα περιουσιακά στοιχεία –μετοχές, ακίνητα, ομόλογα και επενδύσεις– ανέβηκαν ταυτόχρονα χάρη στα χρόνια του φθηνού χρήματος και του εύκολου δανεισμού.
Η εκτίμησή του είναι ξεκάθαρη.
Όταν αυτή η ισορροπία σπάσει, δεν θα πρόκειται για μία συνηθισμένη διόρθωση των αγορών, αλλά για ένα γεγονός που μπορεί να αλλάξει ολόκληρο το οικονομικό τοπίο.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι οι μετοχές. Είναι το χρέος.
Εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη ανησυχία.
Το αμερικανικό δημόσιο χρέος έχει εκτοξευθεί σε πρωτοφανή επίπεδα, ενώ και τα νοικοκυριά συνεχίζουν να δανείζονται ολοένα περισσότερο για να καλύψουν ακόμη και βασικές ανάγκες.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται οι αναλυτές, ολοένα και περισσότεροι καταναλωτές περιορίζουν τις αγορές τους, αναζητούν φθηνότερες λύσεις ακόμη και στα τρόφιμα και δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους.
Ο Das θεωρεί ότι το πρόβλημα είναι ακόμη βαθύτερο.
Υποστηρίζει πως πίσω από κάθε πραγματική επένδυση έχουν δημιουργηθεί πολλαπλάσια χρηματοοικονομικά στοιχήματα και υποχρεώσεις, γεγονός που καθιστά ολόκληρο το σύστημα εξαιρετικά ευάλωτο εάν αλλάξει απότομα το κλίμα.
Η AI μπορεί να εξελιχθεί στη νέα dot-com
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί σήμερα τον μεγαλύτερο πρωταγωνιστή των αγορών.
Δισεκατομμύρια δολάρια κατευθύνονται καθημερινά σε εταιρείες, υποδομές και εφαρμογές AI, με τις αποτιμήσεις να ανεβαίνουν συνεχώς.
Ο Das, όμως, προειδοποιεί ότι η αισιοδοξία μπορεί να έχει ξεπεράσει τα όρια.
Μάλιστα, υποστηρίζει ότι το μέγεθος των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη είναι πολύ μεγαλύτερο ακόμη και από εκείνο που είχε προηγηθεί πριν από τη φούσκα των dot-com ή την κρίση των στεγαστικών δανείων του 2008.
Και αυτό από μόνο του δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.
Από το FOMO… στον πανικό
Οι αγορές λειτουργούν πολλές φορές με συναίσθημα.
Όσο όλοι πιστεύουν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν, όλο και περισσότεροι επενδυτές μπαίνουν στο παιχνίδι.
Αυτό είναι το γνωστό FOMO – ο φόβος μήπως χάσεις την άνοδο.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η ψυχολογία γυρίσει απότομα.
Τότε το FOMO μετατρέπεται σε NOGO.
Δηλαδή, όλοι προσπαθούν να πουλήσουν ταυτόχρονα.
Και σε μια αγορά γεμάτη δανεισμό και μόχλευση, αυτή η αλλαγή μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές εξελίξεις, μαζικές ρευστοποιήσεις και έντονες πιέσεις σε ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Οι Κασσάνδρες ή οι ρεαλιστές;
Βέβαια, υπάρχει και η άλλη πλευρά.
Ο Robert Kiyosaki έχει προβλέψει αρκετές φορές στο παρελθόν μεγάλες καταρρεύσεις, χωρίς αυτές να επιβεβαιωθούν στον χρόνο που ο ίδιος εκτιμούσε.
Γι’ αυτό και αρκετοί αντιμετωπίζουν τις προβλέψεις του με επιφύλαξη.
Από την άλλη όμως, κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει τα δεδομένα.
Το παγκόσμιο χρέος βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Οι αποτιμήσεις πολλών αγορών παραμένουν ιδιαίτερα απαιτητικές.
Η επενδυτική ευφορία γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη θυμίζει, σε αρκετούς, άλλες περιόδους υπερβολικής αισιοδοξίας που κατέληξαν σε απότομη προσγείωση.
Το αν τελικά θα δούμε τη μεγαλύτερη κρίση των τελευταίων δεκαετιών ή αν οι αγορές θα απορροφήσουν ξανά τους κραδασμούς, κανείς δεν μπορεί να το γνωρίζει με βεβαιότητα.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι όταν όλοι κοιτούν μόνο την άνοδο, οι πιο έμπειροι έχουν ήδη αρχίσει να ψάχνουν πού βρίσκεται η έξοδος.
TSIPAS BLOG – ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ
