Η πρόσφατη στάση της Ισπανίας, που αρνήθηκε να προσφέρει οποιαδήποτε βοήθεια στις πολεμικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, άνοιξε ξανά μια συζήτηση που επανέρχεται κάθε τόσο στην Ιστορία: πόσο εύκολο είναι για μια χώρα – ακόμη και σύμμαχο στο ΝΑΤΟ – να πει «όχι» στην Ουάσιγκτον;
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ μίλησε ξεκάθαρα, καταγγέλλοντας την κλιμάκωση που έχει ξεκινήσει με πρωτοβουλία ΗΠΑ και Ισραήλ. Η τοποθέτησή του προκάλεσε εκνευρισμό στον Λευκό Οίκο, όμως δεν είναι η πρώτη φορά που μια δυτική χώρα υψώνει το ανάστημά της απέναντι στην αμερικανική πολεμική στρατηγική.
Η Ιστορία έχει αρκετά τέτοια επεισόδια.
⸻
Καναδάς: Συμμαχία, αλλά με όρια
Την περίοδο του πολέμου στο Βιετνάμ, οι ΗΠΑ περίμεναν από τους στενούς συμμάχους τους να σταθούν δίπλα τους και στρατιωτικά. Στον Καναδά όμως τα πράγματα δεν ήταν τόσο απλά.
Ένα μέρος της κοινωνίας υποστήριζε τον πόλεμο, ενώ αρκετοί Καναδοί με διπλή υπηκοότητα κατατάχθηκαν στον αμερικανικό στρατό. Η κυβέρνηση όμως επέλεξε διαφορετική γραμμή.
Ο τότε πρωθυπουργός Λέστερ Πήρσον αρνήθηκε να στείλει καναδικά στρατεύματα στο Βιετνάμ, παρότι η χώρα παρείχε υλική υποστήριξη μέσω της πολεμικής βιομηχανίας.
Η στάση του εξόργισε τον Αμερικανό πρόεδρο Λίντον Τζόνσον, ο οποίος φέρεται να του είπε με χαρακτηριστική ωμότητα:
«Ήρθες στο σαλόνι μου και κατούρησες το χαλί μου».
⸻
Ηνωμένο Βασίλειο: Ο πιο πιστός σύμμαχος είπε «όχι»
Οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν τη λεγόμενη «special relationship». Στην πράξη, το Λονδίνο είναι από τους πιο σταθερούς συμμάχους της Ουάσιγκτον.
Ακόμη κι έτσι όμως, υπήρξαν στιγμές που είπε «μέχρι εδώ».
Όταν ο Τζόνσον ζήτησε από τον Βρετανό πρωθυπουργό Χάρολντ Γουίλσον να στείλει στρατεύματα στο Βιετνάμ, η απάντηση ήταν αρνητική. Και μάλιστα σε μια περίοδο που η βρετανική οικονομία είχε ανάγκη αμερικανική στήριξη.
Η Ουάσιγκτον έστειλε σαφές μήνυμα: βοήθεια θα υπάρξει αν σταλούν τουλάχιστον δύο ταξιαρχίες στο Βιετνάμ.
Η απάντηση του Λονδίνου ήταν εξίσου σαφής:
Ευχαριστούμε… αλλά όχι.
⸻
Ισπανία: Το «No a la guerra» που έγινε πολιτική γραμμή
Η σημερινή στάση της ισπανικής κυβέρνησης δεν εμφανίστηκε από το πουθενά.
Η Ισπανία έχει ισχυρή αντιπολεμική παράδοση από το 2003, όταν εκατομμύρια πολίτες βγήκαν στους δρόμους με το σύνθημα «No a la guerra» κατά της εισβολής στο Ιράκ.
Παρότι η τότε κυβέρνηση του Χοσέ Μαρία Αθνάρ είχε στηρίξει τις ΗΠΑ, η αλλαγή εξουσίας το 2004 έφερε μια ιστορική απόφαση.
Η κυβέρνηση του Χοσέ Λουίς Ροντρίγκες Θαπατέρο απέσυρε μονομερώς τα ισπανικά στρατεύματα από το Ιράκ, χωρίς καν να ενημερώσει προηγουμένως τον Λευκό Οίκο.
Μια κίνηση που τότε προκάλεσε έντονες αντιδράσεις – αλλά η Μαδρίτη δεν έκανε πίσω.
⸻
Γαλλία: Το «όχι» που εξόργισε την Ουάσιγκτον
Το 2003, όταν οι ΗΠΑ ετοιμάζονταν να εισβάλουν στο Ιράκ, η Γαλλία βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της αντίθεσης.
Μαζί με τη Γερμανία, τη Ρωσία και την Κίνα, το Παρίσι ξεκαθάρισε ότι δεν θα στηρίξει στρατιωτική επέμβαση και ότι θα μπλοκάρει με βέτο οποιαδήποτε σχετική απόφαση στον ΟΗΕ.
Η Ουάσιγκτον αντέδρασε έντονα. Όχι όμως με κυρώσεις ή διπλωματικά αντίποινα.
Αντί γι’ αυτό, στα εστιατόρια του αμερικανικού Κογκρέσου οι French fries μετονομάστηκαν σε… Freedom fries.
Μια μικρή αλλά χαρακτηριστική ένδειξη του εκνευρισμού.
⸻
Το συμπέρασμα
Η Δύση συχνά παρουσιάζεται ως ένα ενιαίο στρατόπεδο. Η πραγματικότητα όμως είναι πιο σύνθετη.
Από το Βιετνάμ μέχρι το Ιράκ και από το 2003 μέχρι σήμερα, υπήρξαν αρκετές στιγμές που ακόμη και οι πιο στενοί σύμμαχοι των ΗΠΑ επέλεξαν να τραβήξουν διαφορετική γραμμή.
Και η στάση της Ισπανίας σήμερα θυμίζει ακριβώς αυτό:
Ότι ακόμη και μέσα στις συμμαχίες, υπάρχει χώρος για το πιο δύσκολο «όχι».
