Ο Άγιος που ευλόγησε για πάντα την Πάτρα

Ο Άγιος Ανδρέας, ο Πρωτόκλητος μαθητής του Χριστού, συνδέεται άρρηκτα με την Πάτρα, καθώς η πόλη υπήρξε ο τόπος του μαρτυρίου του. Η σύνδεση αυτή χάνεται στα βάθη των αιώνων και βασίζεται τόσο στην εκκλησιαστική παράδοση όσο και στην ιστορία των λειψάνων του. 

Ο Βίος και το Μαρτύριο στην Πάτρα

…διά χειρός Hλία Τσίπα

Ο Ανδρέας ήταν ψαράς από τη Γαλιλαία και αδελφός του Αποστόλου Πέτρου. Ήταν ο πρώτος που κλήθηκε από τον Ιησού να τον ακολουθήσει, εξ ου και η προσωνυμία “Πρωτόκλητος”. 

Μετά την Ανάσταση του Χριστού και τον σχηματισμό της πρώτης Εκκλησίας, ο Ανδρέας κήρυξε το Ευαγγέλιο σε διάφορες περιοχές, μεταξύ των οποίων η Μικρά Ασία, ο Εύξεινος Πόντος και η Ελλάδα. Κατέληξε στην Πάτρα, τότε σημαντικό κοσμοπολίτικο κέντρο της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. 

Στην Πάτρα, ο Ανθύπατος Αιγεάτης, πιστός στους ρωμαϊκούς θεούς, διέταξε τον Ανδρέα να σταματήσει το κήρυγμα του Χριστιανισμού. Ο Απόστολος αρνήθηκε, με αποτέλεσμα να καταδικαστεί σε θάνατο δια σταυρώσεως. 

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Ανδρέας ζήτησε να μην σταυρωθεί σε λατινικό σταυρό (όπως ο Χριστός), καθώς θεωρούσε τον εαυτό του ανάξιο μιας τέτοιας τιμής. Έτσι, μαρτύρησε σε X-σχήμα σταυρό (γνωστός και ως “Σταυρός του Αγίου Ανδρέα” ή “saltire”), γύρω στο 60 μ.Χ.. Δεν πέθανε αμέσως, αλλά συνέχισε να κηρύττει για δύο ημέρες ενώ ήταν δεμένος στον σταυρό. 

Η Ιστορία των Λειψάνων και η Επιστροφή στην Πάτρα

Η σύνδεση της Πάτρας με τον Άγιο ενισχύεται από την πορεία των λειψάνων του ανά τους αιώνες:

• Το 357 μ.Χ., ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος διέταξε τη μεταφορά των οστών του Αγίου Ανδρέα από την Πάτρα στην Κωνσταντινούπολη.
• Αργότερα, λόγω του σχίσματος των Εκκλησιών, τα λείψανα μεταφέρθηκαν στο Αμάλφι της Ιταλίας.
• Η κάρα του Αγίου μεταφέρθηκε στη Ρώμη, στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου.
• Το 1964, μετά από ενέργειες του Μητροπολίτη Πατρών Κωνσταντίνου και απόφαση του Πάπα Παύλου VI, η Τιμία Κάρα του Αγίου Ανδρέα επεστράφη στην Πάτρα.
• Το 1977, επεστράφησαν στην Πάτρα και τμήματα του σταυρού του μαρτυρίου (τα ιερά λείψανα φυλάσσονται σήμερα στον Ιερό Ναό Αγίου Ανδρέα Πατρών). 

Σημασία για την Πάτρα

Ο Άγιος Ανδρέας είναι ο πολιούχος και προστάτης της Πάτρας, και η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις 30 Νοεμβρίου, ημέρα του μαρτυρίου του. Στο σημείο όπου μαρτύρησε βρίσκεται σήμερα το αγίασμα και ο παλαιός Ιερός Ναός, ενώ ακριβώς δίπλα δεσπόζει ο νέος, περικαλλής ναός, ο μεγαλύτερος στην Ελλάδα αφιερωμένος σε Απόστολο. 

Η παρουσία των λειψάνων καθιστά την Πάτρα ένα από τα σημαντικότερα προσκυνηματικά κέντρα του Ορθόδοξου Χριστιανισμού παγκοσμίως.